ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਾਪਮਿਹ ਵੈ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਇਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਨਹਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਛਿੜਕਦਾ—
ਭੂਕਮ੍ਪੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਖਨਨਂ ਭੁਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਦਾ ਹੈ—
ਹਰੇਰੂਰੌ ਚ ਯਾ ਜਾਤਾ ਸਾ ਚੋਰ੍ਵੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ 2.9.
ਹਰੀ ਦੇ ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜੰਮੀ, ਉਹੀ ਊਰਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਜ੍ਯਾ ਚ ਯਾਗਭਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਣੀ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਲਯੇ ਚ ਯਾ
ਯਜਨਾ ਤੇ ਹੋਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕਾਸ਼੍ਯਪੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਯਮਚਲਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰੂਪਤਃ
ਇਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ ਤੇ ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਪृਧੁਕਕਨ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹੀ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਪૃਥੁ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪૃਥਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਧੁਨਾ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਭਾਰਤਂ ਭਾਰਤੀਸ਼ਾ ਪਾਦਾਜਗਾਮ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਯੁਗੇ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਪੁਰਾ
ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਹੜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ?
ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਸਗਰਃ ਸृਰ੍ਯ੍ਯਵਂਸ਼ਜਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਸਗਰ।
ਸਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਃ ਸਤ੍ਯੇष੍ਟਃ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਸਤ੍ਯਭਾਵਨਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਕਕਨ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਪੁਤ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਸੁਮਨੋਹਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯਾ ਚਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੁਕੀ
ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਗਤੇ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਚ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਂ ਸੁषਾਵ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਨੇ ਮਾਸ ਦਾ ਗੋਲਾ ਜੰਮਿਆ।
ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੂਪੇਣ ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਸ਼ੰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾ 2.10.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ।
ਕਪਿਲਰ੍षੇਃ ਕੋਪਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚ ਤੇ
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਏ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰਾਸਮਂਜੋ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਅਸਮੰਜ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਦਿਲੀਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਨਯੋ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਅਂਸ਼ੁਮਾਁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭਗੀਰਥਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗਵਤਃ ਸੁਧੀਃ
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।
ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਂ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਹਸ੍ਤਂ ਕਿਸ਼ੋਰਂ ਗੋਪਵੇषਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਰਲੀ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਗਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਂ ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਾਂਗ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਸ਼ੁਕਾਧਾਨਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਮ੍ 2.10.
ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਲੀਲਯਾ ਚ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਵਂਸ਼ਤਾਰਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੌ ਚ ਤਤ੍ਪੁਰਃ ਸਂਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਃ ਕੁਰ੍ਵਤੀਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਵਿਗ੍ਰਹਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ فرمایا: