ਪਰਕੀਯੇ ਲੁਪ੍ਤਕੂਪੇ ਕੂਪਂ ਮੂਢਃ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਕੁਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਪਰਕੀਯਤਡਾਗੇ ਚ ਪਙ੍ਕਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚੋਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਭੂਤਿਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਨ ਪ੍ਰਦਾਯ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ—
ਭੂਮੌ ਦੀਪਂ ਯੋऽਰ੍ਪਯਤਿ ਸੋऽਨ੍ਧਃ ਸਪ੍ਤਸੁ ਜਨ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੀਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਮਾਣਿਕ੍ਯਹੀਰਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਮਣਿਂ ਤਥਾ 2.9.
ਮੋਤੀ, ਲਾਲ, ਹੀਰਾ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰ—
ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਲਾਮਰ੍ਚ੍ਯਾਂ ਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਯਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪੂਜੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਸੂਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਲਾਤੋਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਤੁਲਸੀਦਲਮ੍
ਸੂਕਤ, ਮੰਤ੍ਰ, ਪੱਥਰ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ—
ਜਪਮਾਲਾਂ ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਂ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਰੋਚਨਾਂ ਤਥਾ
ਜਪਮਾਲਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ—
ਮੁਨੇ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਸ਼ਮੂਲਕਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਰੁਦਰਾਖ, ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ—
ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਭੂਮੌ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਯਜਨ ਦੀ ਜਨੇਊ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਾਪਮਿਹ ਵੈ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਇਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਨਹਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਛਿੜਕਦਾ—
ਭੂਕਮ੍ਪੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਖਨਨਂ ਭੁਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਦਾ ਹੈ—
ਹਰੇਰੂਰੌ ਚ ਯਾ ਜਾਤਾ ਸਾ ਚੋਰ੍ਵੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ 2.9.
ਹਰੀ ਦੇ ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜੰਮੀ, ਉਹੀ ਊਰਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਜ੍ਯਾ ਚ ਯਾਗਭਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਣੀ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਲਯੇ ਚ ਯਾ
ਯਜਨਾ ਤੇ ਹੋਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕਾਸ਼੍ਯਪੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਯਮਚਲਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰੂਪਤਃ
ਇਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ ਤੇ ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਪृਧੁਕਕਨ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹੀ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਪૃਥੁ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪૃਥਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਧੁਨਾ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਭਾਰਤਂ ਭਾਰਤੀਸ਼ਾ ਪਾਦਾਜਗਾਮ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਯੁਗੇ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਪੁਰਾ
ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਹੜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ?
ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਸਗਰਃ ਸृਰ੍ਯ੍ਯਵਂਸ਼ਜਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਸਗਰ।
ਸਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਃ ਸਤ੍ਯੇष੍ਟਃ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਸਤ੍ਯਭਾਵਨਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਕਕਨ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਪੁਤ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਸੁਮਨੋਹਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯਾ ਚਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੁਕੀ
ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਗਤੇ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਚ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਂ ਸੁषਾਵ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਨੇ ਮਾਸ ਦਾ ਗੋਲਾ ਜੰਮਿਆ।
ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੂਪੇਣ ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਸ਼ੰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾ 2.10.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ।
ਕਪਿਲਰ੍षੇਃ ਕੋਪਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚ ਤੇ
ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਏ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰਾਸਮਂਜੋ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਅਸਮੰਜ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਦਿਲੀਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਨਯੋ ਗਙ੍ਗਾਨਯਨਕਾਰਣਾਤ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਿਆ।