ਭੂਮਿਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਢ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਗ੍ਰਾਮਂ ਭੂਮਿਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ਯੋ ਦਦਾਤ੍ਯਾਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਪਿੰਡ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਭੂਮਿਦਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਯਃ ਸਾਧੁਸ਼੍ਚਾਨੁਮੋਦਤੇ
ਜਾਂ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਤ੍ਤਿਂ ਹਰੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪ੍ਰਭृਤਿਰ੍ਭੂਮਿਹੀਨਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਵਾਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਯਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਸਃ 2.9.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਥੇ ਫਸਲ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਗੋष੍ਠਂ ਤਡਾਗਂ ਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਸ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਫਸਲ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨ ਪਞ੍ਚਪਿਣ੍ਡਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤਿ ਕੂਪੇ ਪਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਮੀ ਭੂਮੌ ਚ ਰਹਸਿ ਬੀਜਤ੍ਯਾਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਲੁਕ ਛੁਪ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੀਜ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਖਨਨਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪਰਕੀਯੇ ਲੁਪ੍ਤਕੂਪੇ ਕੂਪਂ ਮੂਢਃ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਕੁਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਪਰਕੀਯਤਡਾਗੇ ਚ ਪਙ੍ਕਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚੋਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਭੂਤਿਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਨ ਪ੍ਰਦਾਯ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ—
ਭੂਮੌ ਦੀਪਂ ਯੋऽਰ੍ਪਯਤਿ ਸੋऽਨ੍ਧਃ ਸਪ੍ਤਸੁ ਜਨ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੀਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਮਾਣਿਕ੍ਯਹੀਰਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਮਣਿਂ ਤਥਾ 2.9.
ਮੋਤੀ, ਲਾਲ, ਹੀਰਾ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰ—
ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਲਾਮਰ੍ਚ੍ਯਾਂ ਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਯਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜਾਂ ਪੂਜੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਸੂਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਲਾਤੋਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਤੁਲਸੀਦਲਮ੍
ਸੂਕਤ, ਮੰਤ੍ਰ, ਪੱਥਰ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ—
ਜਪਮਾਲਾਂ ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਂ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਰੋਚਨਾਂ ਤਥਾ
ਜਪਮਾਲਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ—
ਮੁਨੇ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਸ਼ਮੂਲਕਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਰੁਦਰਾਖ, ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ—
ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਭੂਮੌ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਯਜਨ ਦੀ ਜਨੇਊ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਾਪਮਿਹ ਵੈ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਇਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਤਲ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਨਹਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਛਿੜਕਦਾ—
ਭੂਕਮ੍ਪੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਖਨਨਂ ਭੁਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਦਾ ਹੈ—
ਹਰੇਰੂਰੌ ਚ ਯਾ ਜਾਤਾ ਸਾ ਚੋਰ੍ਵੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ 2.9.
ਹਰੀ ਦੇ ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜੰਮੀ, ਉਹੀ ਊਰਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਜ੍ਯਾ ਚ ਯਾਗਭਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਣੀ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਲਯੇ ਚ ਯਾ
ਯਜਨਾ ਤੇ ਹੋਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕਾਸ਼੍ਯਪੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਯਮਚਲਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰੂਪਤਃ
ਇਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ ਤੇ ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਪृਧੁਕਕਨ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹੀ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਪૃਥੁ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪૃਥਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਧੁਨਾ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਭਾਰਤਂ ਭਾਰਤੀਸ਼ਾ ਪਾਦਾਜਗਾਮ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਯੁਗੇ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਪੁਰਾ
ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਹੜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ?