ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤੋ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਨਾ ਪੁਰਾ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਥੂ ਵੱਲੋਂ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਨੁਭਿਰ੍ਨਾਰਦਾਦਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਸਭ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੂਆਂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਵਾਂ ਵਸੁਧਾਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ
ਓਂ ਹ੍ਰੀੰ ਸ਼੍ਰੀੰ ਵਾਂ ਵਸੁਧਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ।
ਸ਼੍ਵੇਤਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਸ਼ਤਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍ 2.8.
ਸਫੈਦ ਚੰਪਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੌ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ।
ਰਤ੍ਨਾਧਾਰਾਂ ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਾਂ ਰਤ੍ਨਾਕਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨੇਨਾਨੇਨ ਸਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵੈ ਪੂਜਿਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਜਯੇऽਜਯੇ ਜਯਾਧਾਰੇ ਜਯਸ਼ੀਲੇ ਜਯਪ੍ਰਦੇ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਉ, ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੇ ਸਰ੍ਵਬੀਜੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਲਯੇ ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਡ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਦੇ
ਹੇ ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਮਙ੍ਗਲੇ ਮਙ੍ਗਲਾਧਾਰੇ ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯੇ ਮਙ੍ਗਲਪ੍ਰਦੇ
ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੰਗਲ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਮੰਗਲ ਰੂਪਣੀ, ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਭੂਮੇ ਭੂਮਿਪਸਰ੍ਵਸ੍ਵੇ ਭੂਮਿਪਾਲਪਰਾਯਣੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਆਸ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਤਾਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਭੂਮਿਦਾਨਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਪਠਨਾਜ੍ਜਨਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚੀਭੂਖਨਨਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਸ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ 2.8.
ਜੋ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਭੂਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਜਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਰਾਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਠਨਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪਰਭੂਮੌ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਰੂਪਂ ਕੂਪੇ ਕੁਪਦਜਂ ਤਥਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਰਾਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ, ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੂਏ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ,
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚੀਭੂਖਨਨਬੀਜਤ੍ਯਾਗਜਮੇਵ ਚ
ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦ ਕੇ, ਜਾਂ ਬੀਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਪृਥਿਵੀਜਨ੍ਯਂ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਤਃ ਪਰਮ੍
ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਪੂਤਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਸ ਯਾਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਭੂਮਿਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਢ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਗ੍ਰਾਮਂ ਭੂਮਿਂ ਚ ਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ਯੋ ਦਦਾਤ੍ਯਾਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਪਿੰਡ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਭੂਮਿਦਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਯਃ ਸਾਧੁਸ਼੍ਚਾਨੁਮੋਦਤੇ
ਜਾਂ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਤ੍ਤਿਂ ਹਰੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪ੍ਰਭृਤਿਰ੍ਭੂਮਿਹੀਨਃ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਵਾਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਯਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਸਃ 2.9.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਥੇ ਫਸਲ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਗੋष੍ਠਂ ਤਡਾਗਂ ਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਸਸ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਾਹ ਜਾਂ ਫਸਲ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨ ਪਞ੍ਚਪਿਣ੍ਡਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸ੍ਨਾਤਿ ਕੂਪੇ ਪਰਸ੍ਯ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕੁਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਮੀ ਭੂਮੌ ਚ ਰਹਸਿ ਬੀਜਤ੍ਯਾਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਲੁਕ ਛੁਪ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੀਜ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਮ੍ਬੁਵੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਖਨਨਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ—