ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਸੁਧਾਜਨ੍ਮ ਸਰ੍ਵਮਂਗਲਮਂਗਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਸੁਣੋ।
ਅਹੋ ਕੇਚਿਦ੍ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਮਧੁਕੈਟਭਮੇਦਸਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਮੱਜ ਤੋਂ ਬਣੀ।
ਊਚਤੁਸ੍ਤੌ ਪੁਰਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤੁष੍ਟੌ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਸਨ।
ਤਯੋਰ੍ਜੀਵਨਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ, ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੇਦਿਨੀਤਿ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੈਸ੍ਤਨ੍ਮਤਂ ਸ਼ृਣੁ 2.8.
ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਦਿਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਸੁਣੋ।
ਕਥਯਾਮਿ ਚ ਤਜ੍ਜਨ੍ਮ ਸਾਰ੍ਥਕਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਜਨਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰਥਕ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਮਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਜਲਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚਿਰਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸਾਫ-ਸਾਫ—
ਸ ਚ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤਲ੍ਲੋਮ੍ਨਾਂ ਵਿਵਰੇषੁ ਚ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇ ਲੋਆਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ੍ਨਾਂ ਚ ਸ੍ਥਿਤਾ ਕੂਪੇषੁ ਸਾ ਸ੍ਥਿਰਾ
ਹਰ ਇਕ ਰੋਮ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਸृष੍ਟਿਕਾਲੇ ਤਜ੍ਜਲਾਤ੍ਪਰ੍ਯ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਵਸੁਧਾ ਸ਼ੈਲਕਾਨਨਸਂਯੁਤਾ
ਹਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਮੇਰੁਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਗ੍ਰਹਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਸਂਯੁਤਾ
ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਨਾਲ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਭਾਰਤਸਂਯੁਤਾ
ਇਸ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਹਨ।
ਪਾਤਾਲਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤਦਧਸ੍ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਕਃ
ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ ਵੈ 2.8.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।
ਨਸ਼੍ਵਰਾਣਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਕृਤ੍ਰਿਮਾਕृਤ੍ਰਿਮਾਣਿ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਬਣਾਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਣ।
ਮਹਾਵਿਰਾਡਾਦਿਸृष੍ਟੌ ਸृष੍ਟਃ ਕृष੍ਣੇਨ ਚਾਤ੍ਮਨਾ
ਮਹਾਂ ਵਿਰਾਟ ਆਦਿ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਚਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਾ ਵਾਰਾਹੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸੁਰੈਃ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਵਾਰਾਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਰਾਹਰੂਪਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮ੍ਮਤਾ
ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਵਰਾਹੇਣ ਚ ਵਾਰਾਹੀ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾ ਸਤੀ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹੀ ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚਾਪ੍ਯਧਸ਼੍ਚੋਦ੍ਧਰਣਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁਕਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਉਦ੍ਦਧਾਰ ਮਹੀਂ ਹਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਰਸਾਤਲਾਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁਕਿਆ।
ਜਲੇ ਤਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਂ ਯਥਾऽਰ੍ਣਵੇ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਧਿ ਦੇਵੀਂ ਚ ਸਕਾਮਾਂ ਕਾਮੁਕੋ ਹਰਿਃ
ਉਥੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਨ ਸੀ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਰਤਿਕਰੀਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਚ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍ 2.8.
ਇੱਕ ਸੁਖਦਾਈ ਰਤੀ ਦੀ ਖਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੀ ਮੂਰਤ ਬਣਾਈ।
ਸੁਖਸਮ੍ਭੋਗਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਸੁਖਦਾਈ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀ ਦੇਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਂਗਸਂਸ਼੍ਲੇषਾਦ੍ ਬੁਬੁਧੇ ਨ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਖਬਰ ਨਾ ਰਹੀ।
ਦਧਾਰ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਹਿ ਵਾਰਾਹਂ ਚੈਵ ਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵੀ ਖੇਡ ਕਰਕੇ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵਦ੍ਯੈਃ ਸਿਨ੍ਦੂਰੈਰਨੁਲੇਪਨਃ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਸਿੰਦੂਰ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ।
ਮਹਾਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਵਾ ਮਾਨਵਾਦਿਭਿਃ
ਮਹਾਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ।