ਮਹਾਮਾਯਾ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵੀ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਮਾਤਾ ਚ ਵੇਦਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਿਦੇਵੀ ਸਾ ਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਵਿਦੁषਾਂ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਸੇਵਯਾ ਯਤ੍ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੀ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਸੇਵਯਾ ਯਤ੍ਤਪਸਾ ਸਰ੍ਵਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੂਜਿਤਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗੀ ਹੋਈ,
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸਰ੍ਵਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ ਯਾ ਪਤਿਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ,
ਕृष੍ਣਵਾਮਾਂਸ਼ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਕृष੍ਣਪ੍ਰੇਮਾਧਿਦੇਵਤਾ
ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਾਧਿਕਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਮਾਨਗੌਰਵਮ੍ 2.7.
ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਹਣਾਪ, ਚੰਗਾ ਨਸੀਬ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਤਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ,
ਕृਸ਼ਾਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਰਹਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲੋਪਮਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸੁਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਚੰਨਣ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ,
ਵਰਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਦੌ ਸਾਰਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਦੁਲਭ ਸੀ,
ਸੌਭਾਗ੍ਯੇਨ ਚ ਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਵੈ ਗੌਰਵੇਣ ਚ
ਚੰਗੇ ਨਸੀਬ, ਮਾਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ,
ਵਰਿष੍ਠਾ ਚ ਗਰਿष੍ਠਾ ਚ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਪੂਜਿਤਾ ਮਯਾ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਣਯੋਗ ਬਣੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀ ਤੇ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਤਾਂ ਨਾਥਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਚ੍ਚੇਤਨਾਂ ਤਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਯੇषਾਂ ਯਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵ੍ਯੋ ਵੈ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੇਵਯਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਪੂਜੀਆਂ ਗਈਆਂ,
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਹਿਮਾਲਯੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ,
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ
ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ,
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਯੁਗਸ਼ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁष੍ਕਰੇ 2.7.
ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ ਸੌ ਯੁੱਗ ਤਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ,
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮਲਯੇ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਪੂਜ੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਸਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣੀ,
ਸ਼ਤਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤਪ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਪੁਰਾ ਵਿਭੋ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਸ਼ਤਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਤਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵੀ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਬਣਿਆ,
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸ਼ੇषੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਨਾਰਦ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਭੀ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ਤਯੁਗਂ ਚੈਵ ਵਾਯੁਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਵਾਯੂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੌ ਦਿਵਯ ਯੁਗ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਏਵਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤਪਸਾ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜੇ ਗਏ।
ਏਵਂ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਤਥਾऽऽਗਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਆਗਮ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯ ਪਾਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਃ ਪ੍ਰਲਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਲਯੇ ਪ੍ਰਾਕृਤੇ ਚੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਦृष੍ਟਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਵੇਲੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸੀ।
ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ਤਿਰੋਭੂਤਾ ਕੁਤ੍ਰ ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਧਰਤੀ ਗੁਮ ਹੋ ਗਈ—ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ?
ਕਥਂ ਬਭੂਵ ਸਾ ਧਨ੍ਯਾ ਮਾਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾ ਜਯਾ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਧਨਵੰਤ, ਆਦਰਨੀਯ, ਸਭ ਦੀ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਸ੍ਤਿਰੋਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਲਯੇषੁ ਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।