ਤਦਾऽऽਜਗਾਮ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸ ਚ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਾਜ੍ਞਯਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ 2.5.
ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਯਦਾऽਪ੍ਯਨਨ੍ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਜ੍ਞਾਨਮੇਕਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸੂਝ ਪੁੱਛੀ,
ਤਦਾ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਸ ਤੁष੍ਟਾਵ ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸਃ ਪੁਰਾਣਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸਮਪृਚ੍ਛਤ ਵਾਲ੍ਮਿਕਿਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਤਦਾ ਚਕਾਰ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵਰੇਣ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਉਹ ਗੁੱਝ ਬਣਾਈ।
ਪੁਰਾਣਸੂਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਵ੍ਯਾਸਃ ਕृष੍ਣਕਲੋਦ੍ਭਵਃ ਤਦਾ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਕਵੀਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਗੁੱਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮੇ ਵਿਅਾਸ ਨੇ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਵੈ ਵੇਦਭਾਗਂ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵੀ ਲਿਖੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦੌ ਵਿਭੁਃ
ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਦਧ੍ਯੌ ਚ ਪੁष੍ਕਰੇ ਉਵਾਚ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਤਦਰ੍ਥਂ ਚ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਦਿਵਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਅਧ੍ਯਾਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੈਃ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਯੈਰਧੀਤਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ,
ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਪੂਜਿਤਾ ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਮਨੁਮਾਨਵੈਃ 2.5.
ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਮਨੂ ਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਦਾ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਜਡੀਭੂਤਃ ਸਹਸ੍ਰਾਸ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ گردਨ ਨਿਵਾ ਲਈ।
ਤਦਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਤੇਨਾਦृष੍ਟਾऽਪ੍ਯੁਵਾਚ ਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੋਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਕृਤਂ ਵਾਣੀਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਸਂਯਤਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਵਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਮਹਾਮੂਰ੍ਖਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਕ ਸਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ,
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗਙ੍ਗਾਸ਼ਾਪੇਨ ਕਲਯਾ ਕਲਹਾਦ੍ਭਾਰਤੇ ਸਰਿਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਝਗੜਿਆਂ ਕਰਕੇ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਕਰਕੇ,
ਪੁਣ੍ਯਦਾ ਪੁਣ੍ਯਜਨਨੀ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਕਾਰ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਂ ਤਪੋਰੂਪਾ ਤਪਸ੍ਯਾਕਾਰਰੂਪਿਣੀ
ਤਪਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਪ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੂਰਤ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀਤੋਯੇ ਗਤਂ ਯੈਰ੍ਮਾਨਵੈਰ੍ਭੁਵਿ
ਜ্ঞান ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—
ਭਾਰਤੇ ਕृਤਪਾਪਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲੀਲਯਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਕ੍ਸ਼ਯਾਯਾਂ ਦਿਨਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਅਖੰਡ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ—
ਅਨੁषਙ੍ਗੇਣ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤਿ ਹੇਲਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਪਿ ਵਾ
ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਬੇਧਿਆਨ, ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ—
ਸਰਸ੍ਵਤੀਮਨ੍ਤ੍ਰਕਂ ਚ ਮਾਸਮੇਕਂ ਤੁ ਯੋ ਜਪੇਤ੍
ਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸਰਸਵਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਤੋਯੇ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਭਾਰਤੀਗੁਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍ 2.6.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਨ੍ਦੇਹਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ੌਨਕ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਸੂਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਲਯਾ ਕਲਹੇਨੈਵ ਸਮਭੂਤ੍ਪੁਣ੍ਯਦਾ ਸਰਿਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਾਰਾਣਾਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਕੌਤੁਕਂ ਮਮ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।