ਦੁਰ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਧਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਚਰਿਤਂ ਮਹਤ੍ 2.4.
ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ—
ਆਦੌ ਸਰਸ੍ਵਤੀਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਯਦਾ ਦੇਵੀ ਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ ਕृष੍ਣਯੋषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ,
ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ ਮੰਨਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਯੁਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮਤ੍ਸਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੀ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ—
ਕਾਮਦਂ ਕਾਮਿਨੀਨਾਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਤਂ ਕਾਮਪੂਰਕਮ੍
ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਸ੍ਥਾਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ।
ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਲਵਾਨ੍ਵਾऽਪਿ ਤਤੋऽਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤਾऽਹਂ ਰਾਧਾਂ ਰਾਧਿਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਚ ਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹिम्मਤ ਕਿਸ ਵਿਚ ਹੈ?
ਤ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰੇ ਗਚ੍ਛ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਤਵ ਭਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ 2.4.
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਲੋਭਮੋਹਕਾਮਕੋਪੇਨ ਹਿਂਸਯਾ
ਤੂੰ ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਵਾਸਨਾ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂ।
ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੂ।
ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਤੇ ਪੂਜਾਂ ਮਹਤੀਂ ਤੇ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਹਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।
ਮਾਨਵਾ ਮਨਵੋ ਦੇਵਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਇਨਸਾਨ, ਮਨੂ, ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ,
ਮਦ੍ਵਰੇਣ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਕਾਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸ੍ਤਵਨੇਨ ਚ
ਕਾਣਵ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਗੁਟਿਕਾਂ ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨ ਚਰ੍ਚ੍ਚਿਤਾਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੁੱਟੀ ਬਣਾਕੇ, ਚੰਗੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ,
ਪਠਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਪੂਜਿਤੇ
ਜਦ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਪੂਜਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮਨਵੋ ਨृਪਾ ਵਾ ਮਾਨਵਾਦਯਃ 2.4.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੂ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੂਜੋਪਯੁਕ੍ਤਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ,
ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜਗਨ੍ਮਾਤੁਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਗਤ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ,
ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰਮ੍ਭਦਿਨੇऽਪਿ ਚ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁੱਕਲ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਘਟਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਨਿੱਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘੜਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਂ ਚ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍
ਗਣੇਸ਼, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼ਿਵਾ,
ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇਨ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਘਟੇ ਬੁਧਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬਾਹਰੀ ਘੜੇ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਪੂਜੋਪਯੁਕ੍ਤਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵੇਦੇ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ,
ਨਵਨੀਤਂ ਦਧਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਲਾਜਾਂਸ਼੍ਚ ਤਿਲਲਡ੍ਡੁਕਾਨ੍
ਤਾਜਾ ਮੱਖਣ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਮੁਰਮੁਰੇ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ,