ਮृਤ੍ਯੋਮृਰ੍ਤ੍ਯੁਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਖਣ੍ਡਨ
ਜੋ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ।
ਕਾਲਰੂਪਂ ਕਲਯਤਾਂ ਕਾਲਕਾਲੇਸ਼ ਕਾਰਣ
ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਗੁਣਾਤੀਤ ਗੁਣਾਧਾਰ ਗੁਣਬੀਜ ਗੁਣਾਤ੍ਮਕ
ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵੇ ਚ ਤਤ੍ਪਰ
ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਨਤ੍ਵਾ ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਸਿਤੇਨ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਜੋ ਆਸੀਤ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਇਹ ਸਤੁਤਿ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਸ ਲਭੇਦ੍ਵੈ ष੍ਣਵਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਚਿਰਜੀਵਿਨਮ੍ 4.30.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
ਅਭਾਰ੍ਯੋ ਲਭਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰ ਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੁਸ਼ੀਲ ਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਤਨੀ ਪਾਏਗਾ।
ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚ ਪ੍ਰਚੇਤਸੇ
ਇਹ ਸਤੁਤਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਂ ਭਕ੍ਤਵ ਤ੍ਸਲਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਆ।
ਸ਼ਂਕਰ ਉਵਾਚ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਮਦਂਸ਼ੇਨ ਚ ਮਤ੍ਸਮਃ
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।
ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਤੁਲਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਮੰਤ੍ਰ ਦਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਕਵਚਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਕਵਚ —
ਵਰਂ ਦਾਤੁਮਿष੍ਟਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਭਵਿਤੇਤਿ ਚ
ਇੱਛਤ ਦੇਵੀ ਆਪ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਵੇਗੀ।
ਜਜਾਪ ਪਰਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸੋऽਸਿਤਃ ਸ਼ਤਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਅਸੀਤ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਪਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਸੁਤੇਤਿ ਚ
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ — ਉਹ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਲੇਨ ਚ ਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਾਂਸ਼ੇਨ ਬਭੂਵ ਹ 4.30.
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ।
ਸੁਯਜ੍ਞਨृਪਤੇਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਵਤੀਂ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਯਜਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਮਾਲਾਵਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਰਹਸਿ ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਤਯਾ ਸਹ
ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਸ ਵਿਰਤੋ ਬਭੂਵ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ਼ਯਨਾਦ੍ਵਿਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਛੌਣੇ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਲਕੁਲ ਵਿਰਕਤ, ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾ ਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਸਤੀ
ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਗੀ ਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਠ ਕੇ ਤੇ ਲੱਭਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ।
ਆਹਾਰਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਗਹ੍ਵਰੇ
ਉਹ ਮੁਨੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਗੁਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ਦੈਵੇਨ ਰਮ੍ਭਾ ਸ਼ृਂਗਾਰਲੋਲੁਪਾ
ਇਸ਼ਵਰੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਰੰਭਾ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾ ਚ ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ 4.30.
ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਰਮ੍ਭੋਵਾਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਠੋਰਂ ਰਹਸਿ ਭਜ ਮਾਂ ਸੁਖਦਾਯਿਕਾਮ੍
ਰੰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਂ ਵਰੇषੁ ਵਰਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਂ ਵਰਾਰੋਹਾ ਸ੍ਵਯਂਵਰਾ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਆਪ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੂਪਾਲਾ ਭਾਰਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਹੇਤੁਕਮ੍
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।