ਆਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗੋਪਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਸ਼ਤਕੋਟਯਃ
ਫਿਰ ਗੋਪੀਆਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਸੌ ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਗੋਪਾਨਾਂ ਗੋਪਿਕਾਨਾਂ ਚ ਸਮੂਹੈਃ ਸਹ ਰਾਧਿਕਾ
ਰਾਧਿਕਾ ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਰ੍ਗੋਪੀਭਿਃ ਸਹ ਸੁਂਦਰੀ
ਸੁੰਦਰ ਰਾਧਿਕਾ ਬਤੀ-ਦੋ ਜੋੜੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਹਰਿਣਾ ਯੋਜਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਂਦਗੋਕੁਲਮ੍
ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਹੀਂ ਗਤਾਯਾਂ ਰਾਧਾਯਾਂ ਗੋਪੀਭਿਃ ਸਹ ਗੋਪਕੈਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਧਾ ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ,
ਸਂਭਾष੍ਯ ਗੋਪਾਨ੍ਗੋਪੀਸ਼੍ਚ ਨਿਯੋਜ੍ਯ ਸ੍ਵੀਯਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਸ ਨੇ ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ਯਦਪਤ੍ਯਂ ਚ ਦੇਵਕੀਵਸੁਦੇਵਯੋਃ
ਜੋ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸੀ,
ਸ਼ੇषਾਂਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਗਰ੍ਭਂ ਮਾਯਯਾऽऽਕृष੍ਯ ਗੋਕੁਲੇ
ਸੱਤਵਾਂ ਗਰਭ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।
ਮृਤੇ ਮੁਨੌ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਤਦ੍ਦੇਹਂ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਯਥਾ ਨਰਃ
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਦੇਹ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਪਿਪੇषੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੋਹਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਹੀਨਂ ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਦਗ੍ਧਂ ਲੋਹਿਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿ ਜ੍ਵਲਤਾ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਦੇ ਖੂਨ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਜਲਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ।
ਚਿਤਾਂ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠੇਨ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਚਿਤਾਯਾਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਕਾष੍ਠਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਵੋਪਰਿ
ਉਸ ਨੇ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਲਾ ਕੇ ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ਦੇਹੇ ਭਸ੍ਮਸਾਦ੍ਭੂਤੇ ਨੇਦੁਰ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਦਿਵਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਸਾਰਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਭਾਗ ਨਾਲ ਬਣੀ ਰਥ ਆਈ।
ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਦृਸ਼ੈਰ੍ਵਰੈਃ 4.30.
ਉਹ ਰਥ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰਾ ਹਰੇਃ ।। ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਨਰੂਪਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਧਿਕੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਹਰੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੀ, ਰਥ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਧृਤਵਨ੍ਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦੇਹਂ ਪ੍ਰਣਮਯ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਗਤੇ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੇ ਗੋਲੋਕਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਿਨੋਦਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਖੀ ਗੋਲੋਕ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਅਤਿਖਰ੍ਵਜਨਾਕਾਰਸ੍ਤੇਜੀਯਾਨਤਿਕੁਤ੍ਸਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਰਾਧਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਥਂ ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਭਸ੍ਮ ਦੇਹਾਦਸ੍ਯ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਾਖ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਜੋਬਾ ਸੀ?
ਰਥਸ੍ਥਃ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਲਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਹ
ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੁਰੰਤ ਗੋਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਚ ਸਤ੍ਕਾਰਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ।
ਰਾਧਿਕਾਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਯੁਗਾਨ੍ਤਰਗਤਾਮਪਿ
ਰਾਧਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਯੁਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰੋष੍ਯਸਿ ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਵਿਦੁषਾਂ ਮੁਖਾਤ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ فرمایا: ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਆਵੇਗਾ।
ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ 4.30.
ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮਨਸ੍ਕਾ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਸ ਵਿਤृਪ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਕਿਂ ਗੋष੍ਪਦੋਦਕਪਾਨਤਃ
ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਗੋ ਦੀ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਕੋਈ ਰੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?