ਖਗੇਂਦ੍ਰਚਂਚੁਨਾਸਾਗ੍ਰ ਗਜੇਂਦ੍ਰਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਪੰਛੀ ਦੇ ਰਾਜਾ' ਦੀ ਚੁੰਚ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਗਹਿਣਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਲਯਾ ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਛਾਤੀ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਾਂਗੁਲੀਯ ਨਿਕਰੈਃ ਕਰਾਂਗੁਲਿਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸੂਤ੍ਰਾਕृਤੈ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਭੂषਿਤਾ ਸ਼ਂਖਭੂषਣੈਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੰਖ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਤਲੇ ਧਾਗਿਆਂ 'ਤੇ ਪਰੇ ਹੋਏ, ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਸ੍ਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣਾਭਾਮਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਚਾਰੁਵਿਗ੍ਰਹਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭੂषਿਤਾਂ ਭੂषਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੌਂਦਰ੍ਯੇਣ ਵਿਭੂषਿਤੈਃ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਮਨੋਰਥਾਃ।।4.6.
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਵ ਚਰਣਸਰੋਜੇ ਮਨ੍ਮਨਸ਼੍ਚਂਚਰੀਕੋ ਭ੍ਰਮਤੁ ਸਤਤਮੀਸ਼ ਪ੍ਰੇਮਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਰੋਜੇ
ਮੇਰਾ ਮਨ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਵਿषਯਮਤਿਵਿਨਿਂਦ੍ਯਂ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਰੂਪਮਪਨਯ ਤਵ ਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਾਦਾਰਵਿਂਦੇ
ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼।
ਤਵ ਨਿਜਜਨਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਂਗਮੋ ਮੇ ਮਦੀਸ਼ ਭਵਤੁ ਵਿषਯਬਂਧਚ੍ਛੇਦਨੇ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਖਙ੍ਗਃ। ਤਵ ਚਰਣਸਰੋਜੇ ਸ੍ਥਾਨਦਾਨੈਕਹੇਤੁਰ੍ਜਨੁषਿ ਜਨੁषਿ ਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਪਾਦਾਰਵਿਨ੍ਦੇ
ਹੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਮਿਲੇ; ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਲਈ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੀਖੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣੇ। ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਥਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੈਕਸਾਨਸਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਸੁਰਾਣਾਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨੁ ਵਾਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਰਯਾਣਾਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਣਾ ਹੁਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਂਤਾ ਭਵਤਾਤ੍ਰੈਵ ਕਾ ਚਿਂਤਾ ਵੋ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਇਥੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਰਹੋ; ਜਦ ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਤੁਹਾਡਾ ਹਰ ਇਰਾਦਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਲਕृਤਂ ਸੁਰਾਃ
ਚਾਹੇ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਹਰ ਕੰਮ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਮਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪਕ੍ਵਫਲਾਃ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਪਕ੍ਵਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ 4.6.
ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਫਲ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਸਮੇਂ ਪੱਕੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਨਿष੍ਠਂ ਚ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇऽਪ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਂਤ੍ਯੇਵਾਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਸਮੇਂ ਤੇ, ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਿਆਰਾ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਪਾਕੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਲਵਸ਼ਂ ਗਤਾਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪੱਕਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਸਪ੍ਤਮਨ੍ਵਤਰਂ ਗਤਮ੍
ਉਸੇ ਪਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮਨੁਵੰਤਰ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯੇਵ ਮਦੀਯਂ ਚ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਵੀ।
ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਮਦ੍ਯ ਕਥਾਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇषਿਤਮ੍
ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਿਰਫ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਬਹਵੋ ਭੂਮੌ ਮਹਾਬਲ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਕਾਲੋऽਯਂ ਵਾਤੋ ਵਾਤਿ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸਂਤਿ ਦੇਹੇषੁ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚਰਤਿ ਜਂਤੁषੁ
ਰੋਗ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੌਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਨਿष੍ਠਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਪੋਨਿष੍ਠਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ 4.6.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਤਪਸੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ ਹਨ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਮਦ੍ਭਯਾਦ੍ਭੀਤਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਃ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਾਲੋऽਹਂ ਵਿਧਾਤਾ ਧਾਤੁਰੇਵ ਚ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਕਾਲ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਾਂ।
ਮਮਾਜ੍ਞਯਾऽਯਂ ਸਂਹਰ੍ਤਾ ਨਾਮ੍ਰਾ ਤੇਨ ਹਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਤृਣਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਹਮੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਸ ਦੇ ਟੰਡੀ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ।