ਪੁष੍ਪੇषੁ ਤੁਲਨਾਪ੍ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਸੀਦ੍ਦੇਵੀषੁ ਵਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ਼ਿਰੋਧਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਨ ਲਈ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਵੈ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੇਧਸੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਧਾ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਕਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮੇਧਸੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਮਹਿਲਾ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਧਾ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਸਖ੍ਯਂ ਬਭੂਵ ਕੁਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਵਾ ਪ੍ਰਭੋ ਨृਪਵੈਸ਼੍ਯਯੋਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੂਯਂ ਦ੍ਵਿਜਰਾਜੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗੁਰੁਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਚ ਤਾਰਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਭੂਚ੍ਚ ਬੁਧਃ ਸੁਤਃ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਧ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵੇਦਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਾਰਾਂ ਸੁਰਗੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਂ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਾਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਤੀਵਰਤਾ ਸੀ।
ਸੁਸ੍ਨਾਤਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਹ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ, ਮਨਮੋਹਣੀ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉੱਚੇ ਸਿਨਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸੁਦਤੀਂ ਕੋਮਲਾਂਗੀਂ ਚ ਨਵਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਸੋਹਣੇ, ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਕਸ੍ਤੂਰੀਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਧਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਬਿਨ੍ਦੁਨਾ 2.58.
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਟਿਕਾ ਤੇ ਥੱਲੇ ਚੰਦਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ।
ਵਾਯੁਨਾऽਧੋਵਸ੍ਤ੍ਰਹੀਨਾਂ ਸਕਾਮਾਂ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਾਮ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕੱਪੜੇ ਉਡ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਨਮ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂ ਚ ਲਜ੍ਜਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੁੰਹ ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਚੰਨ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨ੍ਮਥਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਲਜ੍ਜਾਂ ਜਹੌ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲੱਜਾ ਛੱਡ ਬੈਠਿਆ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸੁਵਿਦਗ੍ਧੇ ਵਿਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਮਨੋ ਹਰਸਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਤੁਰ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਚਤੁਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ।
ਨਿषੇਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇ ਕਾਮਸਾਗਰੇ
ਕਾਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮ ਤੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਵੇਧਸਾ
ਹਾਏ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਿਨਾ ਸਮਝ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਗਏ।
ਕਿਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮਵਿਜ੍ਞੇषੁ ਸਮਾਗਮੇ
ਜੋ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਾਮੇਨ ਕਾਮਿਨੀ ਤ੍ਵਂ ਚ ਦਗ੍ਧਾऽਸਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮੀਸ਼੍ਵਰਿ
ਇਸ਼ਵਰੀਏ, ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚੋਂ ਸੜ ਗਈ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੋਇਆ।
ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਵृਥਾ ਯਾਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਨਵਯੌਵਨਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਕੀਮਤੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤਪਸ੍ਯਾਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ 2.58.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਚਿਰਾਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਰਸਜ੍ਞਾ ਤ੍ਵਂ ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਕਾਮਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਤੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਸ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਅਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਃਕਾਮੋ ਭਿਨ੍ਨਂ ਤ੍ਵਦ੍ਭਰ੍ਤੁਰੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਪਰ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਵਲ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸਨ੍ਤੀਪੁष੍ਪਤਲ੍ਪੇ ਚ ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨ ਚਰ੍ਚਿਤੇ
ਵਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ,
ਸੁਗਨ੍ਧ੍ਯੁਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕੁਸੁਮੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ
ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ, ਇਕੱਲੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ,
ਚਨ੍ਦਨੇ ਚਮ੍ਪਕਵਨੇ ਸ਼ੀਤਚਮ੍ਪਕਵਾਯੁਨਾ
ਚੰਦਨ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਠੰਡੀ ਚੰਪਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ,
ਤਾਰੋਵਾਚ ਅਤ੍ਰੇਰਭਾਗ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਜੀਵਨਮ੍
ਤਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੂਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਬਲੀ
ਅਰੇ! ਰਾਜਸੂਯ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।