ਘृਤਦੀਪੇਨ ਧੂਪੇਨ ਸਿਨ੍ਦੁਰਚਨ੍ਦਨੇਨ ਚ
ਘਿਉ ਦੀ ਦੀਵਾ, ਧੂਪ, ਸਿੰਧੂਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ।
ਹਰਿਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟਾ ਸਾ ਚਾਵਿਰ੍ਭੂਯ ਮਹੀਰੁਹਾਤ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਵਰਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਦੌ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵੇਤਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਾਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸੁਰਾਦਯਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਗੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾ।'
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਹਰਿਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤੁਲਸੀਂ ਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹਰੀ ਨੇ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।'
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਸ੍ਤੇਨ ਵृਨ੍ਦਾਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤਾਂ ਭਜਾ ਮ੍ਯਹਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਆਪ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਪੁਰਾ ਬਭੂਵ ਯਾ ਦੇਵੀ ਹ੍ਯਾਦੌ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਵਨੇ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸੀ।
ਅਸਂਖ੍ਯੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੂਜਿਤਾ ਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ 2.22.
ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਯਯਾ ਸਦਾ
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾ ਨ ਤੁष੍ਟਾਃ ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਸਮੂਹੇਨ ਯਯਾ ਵਿਨਾ
ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਦੇਵਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾऽऽਨਨ੍ਦੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਆਨੰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਲਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਨਿਖਿਲੇषੁ ਚ
ਉਹ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਕृष੍ਣਜੀਵਨਰੂਪਾ ਯਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਤਮਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੌ ਰਮਾਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਰੁਦਤੀਮਭਿਮਾਨੇਨ ਮਾਨਿਨੀਂ ਮਾਨਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਭਾਰਤ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਚ ਯਯੌ ਹਰਿਃ
ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵੇਤਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ।'
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਰੇਣ ਸਾ ਦੇਵੀ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾ ਬਭੂਵ ਹ 2.22.
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਗਙ੍ਗਾ ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਤਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਚ ਨਾਰਦ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਗੰਗਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਵृਨ੍ਦਾਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਂਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜਿਤਾਮ੍
ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ਨਾਮਾष੍ਟਕਂ ਚੈਤ ਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਨਾਮਾਰ੍ਥਸਂਯੁਤਮ੍
ਇਹ ਅੱਠ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਨਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਜਨ੍ਮ ਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨੀਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ, ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਚ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਾਹੀਨੋ ਲਭੇਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਗੀ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗਾਦ੍ਬਦ੍ਧੋ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਰੋਗੀ ਆਪਣੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੜੇ ਹੋਏ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਪ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਨਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਸ਼ृਣੁ
ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣ।
ਯਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਵਾਹਨਂ ਵਿਨਾ 2.22.
ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜ, ਭਾਵੇਂ ਆਵਾਹਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਤੁਲਸੀਂ ਪੁष੍ਪਸਾਰਾਂ ਚ ਸਤੀਂ ਪੂਜ੍ਯਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਤੁਲਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ।