ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਸ਼ਂਖਮੇਕਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਜੇਕਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਣ,
ਸਕृਦੇਵ ਹਿ ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਂ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਧਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ, ਬੀਜ ਛੱਡੇ,
ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ਂਖਚੂਡਸ੍ਯ ਚੈਕਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਵਧਿ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਤੱਕ ਰਹੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਸ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਸਾਦਰਮ੍ 2.21.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਕਰ ਲਈ।
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸਾ ਚਾਪ੍ਯੁਵਾਸ ਹਰਿਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਗਙ੍ਗਾ ਤੁਲਸੀ ਚਾਪਿ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਵੀ—
ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਦੇਹਜਾਤਾ ਚ ਬਭੂਵ ਗਣ੍ਡਕੀ ਨਦੀ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਗੰਡਕੀ ਦਰਿਆ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕੀਟਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਂ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੀੜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਲਸ੍ਥਾਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚੋਪਤਾਪਾਦ੍ਧਰੇਰਿਤਿ
ਜੋ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਾਣੋ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਕਿਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
ਕੇਨ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਾ ਕੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਥਮਤੋ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਕਥਾਂ ਕਥਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪੁਣ੍ਯਰੂਪਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਰਮਾਸਮਾਂ ਤਾਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਗੌਰਵੇਣ ਚ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸੇਹੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਗਂਗਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਵਸਂਗਮਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਿਆ।
ਸਾ ਤਾਂ ਜਘਾਨ ਕਲਹੇ ਮਾਨਿਨੀ ਹਰਿਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਹ ਮਾਣੀ ਹੋਈ ਨੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਜ੍ਞਾਨਿਨੀ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ
ਉਹ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੂਰਨ ਜੋਗੀਣੀ ਸੀ।
ਹਰਿਰ੍ਨ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਲਸੀਂ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਜਦ ਤુલਸੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਤੁਲਸੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਯਾਕਾਮਵਾਣੀਬੀਜਪੂਰ੍ਵਂ ਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ 2.22.
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਾਇਆ, ਕਾਮ ਤੇ ਵਾਣੀ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਸ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ।
ਸ਼੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੀਂ ਕ੍ਲੀਂ ਐਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਂ ਲਭੇਨ੍ਨਰਃ
ਸ਼੍ਰੀਂ, ਹ੍ਰੀਂ, ਕ੍ਲੀੰ, ਐਂ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਵਨ ਲਈ ਸ੍ਵਾਹਾ—ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਘृਤਦੀਪੇਨ ਧੂਪੇਨ ਸਿਨ੍ਦੁਰਚਨ੍ਦਨੇਨ ਚ
ਘਿਉ ਦੀ ਦੀਵਾ, ਧੂਪ, ਸਿੰਧੂਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ।
ਹਰਿਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟਾ ਸਾ ਚਾਵਿਰ੍ਭੂਯ ਮਹੀਰੁਹਾਤ੍
ਹਰੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਵਰਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਦੌ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਭਵੇਤਿ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਾਂ ਧਾਰਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸੁਰਾਦਯਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਗੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਤੁਲਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾ।'
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਹਰਿਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤੁਲਸੀਂ ਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹਰੀ ਨੇ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।'
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਸ੍ਤੇਨ ਵृਨ੍ਦਾਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤਾਂ ਭਜਾ ਮ੍ਯਹਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਆਪ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਪੁਰਾ ਬਭੂਵ ਯਾ ਦੇਵੀ ਹ੍ਯਾਦੌ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਵਨੇ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਸੀ।
ਅਸਂਖ੍ਯੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੂਜਿਤਾ ਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ 2.22.
ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਯਯਾ ਸਦਾ
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।