ਰੇਮੇ ਰਮਾਪਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਯਾ ਸਹ ਨਾਰਦ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਰਸ ਕਰਿਆ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'
ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਦੂਰੀਕृਤਂ ਮਤ੍ਸਤੀਤ੍ਵਮਥਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਪਾਮਹੇ
ਮੇਰੀ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਜਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂ।
ਦਧਾਰ ਲੀਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸ੍ਵਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍ ਨਵੀਨਨੀਰਦ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸ਼ਰਤ੍ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਮ੍ ।। 2.21.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਕੋਟਿਕਨ੍ਦਰ੍ਪਲੀਲਾਭਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਦਸ ਕਰੋੜ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਵਰਗੀ ਮੋਹਕਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀ ਕਾਮਾਨ੍ਮੂਰ੍ਛਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਲੀਲਯਾ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਔਰਤ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਹੇ ਨਾਥ ਤੇ ਦਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਾषਾਣ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਚ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੈਂ।
ਪਾषਾਣਸਦृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਦਯਾਹੀਨੋ ਯਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਤੇ ਦਇਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਾਲਕ।
ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਦਯਾਸਿਨ੍ਧੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪਰਵ੍ਯਥਾਮ੍
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮਹਾਸਾਧ੍ਵੀ ਨਿਪਤ੍ਯ ਚਰਣੇ ਹਰੇਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਚੱਜੀ ਔਰਤ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਰੁਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਰੁਣਾਮਯਸਾਗਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪਿਘਲ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ਼੍ਚ ਚਕਾਰ ਸੁਚਿਰਂ ਤਪਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਮਿਨੀਂ ਕਾਮੀ ਵਿਜਹਾਰ ਚ ਤਤ੍ਫਲਾਤ੍ 2.21.
ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਹਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਯਂ ਤਨੁਰ੍ਨਦੀਰੂਪਾ ਗਣ੍ਡਕੀਤਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਦੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੰਡਕੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਤਵ ਕੇਸ਼ਸਮੂਹਾਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਤੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਣ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੇषੁ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇਵਪੂਜਨੇ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਮਮ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ,
ਗੋਲੋਕੇ ਵਿਰਜਾਤੀਰੇ ਰਾਸੇ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਭੁਵਿ
ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਜਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਸ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ,
ਮਾਧਵੀਕੇਤਕੀਕੁਨ੍ਦਮਲ੍ਲਿਕਾਮਾਲਤੀਵਨੇ
ਮਾਧਵੀ, ਕੇਤਕੀ, ਕੁੰਦ, ਮੱਲਿਕਾ ਤੇ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ,
ਤੁਲਸੀਤਰੁਮੂਲੇ ਚ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਸੁਪੁਣ੍ਯਦੇ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ,
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸਮਧਿष੍ਠਾਨਮੇਵ ਚ
ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ 2.21.
ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਸੁਧਾਘਟਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਾ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਨ ਭਵੇਦ੍ਧਰੇਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਘੜੇ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।
ਗਵਾਮਯੁਤਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ
ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਤੋਯਂ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਚ ਯੋ ਲਭੇਤ੍
ਜੇ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—
ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਸ੍ਤੁਲਸੀ ਤੋਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਯੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਸ੍ਤੁਲਸੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਾਂ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੁਲਸੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤੁਲਸੀਂ ਸ੍ਵਕਰੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਦੇਹੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਚ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੁਲਸੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—