ਤੇਜਸਾ ਮਤ੍ਸਮਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪੇਣ ਚ ਗੁਣੇਨ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੋਤ, ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਮਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਅਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਧਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਚਰਿਤਂ ਮਹਤ੍ 2.4.
ਦੁৰ্গਾ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤਰ—
ਆਦੌ ਸਰਸ੍ਵਤੀਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਯਦਾ ਦੇਵੀ ਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ ਕृष੍ਣਯੋषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—
ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਯੁਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮਤ੍ਸਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੀ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ—
ਕਾਮਦਂ ਕਾਮਿਨੀਨਾਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਤਂ ਕਾਮਪੂਰਕਮ੍
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—
ਕਾਨ੍ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਸ੍ਥਾਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ
ਪਿਆਰੀਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈਂ,
ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਲਵਾਨ੍ਵਾऽਪਿ ਤਤੋऽਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤਾऽਹਂ ਰਾਧਾਂ ਰਾਧਿਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਚ ਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰੇ ਗਚ੍ਛ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਤਵ ਭਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ 2.4.
ਹੇ ਭਲੀਏ, ਤੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੀ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਲੋਭਮੋਹਕਾਮਕੋਪੇਨ ਹਿਂਸਯਾ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ, ਭਟਕਾਵਾ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ,
ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੂ।
ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਤੇ ਪੂਜਾਂ ਮਹਤੀਂ ਤੇ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮਾਨਵਾ ਮਨਵੋ ਦੇਵਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਇਨਸਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ,
ਮਦ੍ਵਰੇਣ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਮੇਰੀ ਦਾਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।
ਕਾਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸ੍ਤਵਨੇਨ ਚ
ਕਾਣਵ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਗੁਟਿਕਾਂ ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨ ਚਰ੍ਚ੍ਚਿਤਾਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੁੱਟ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ,
ਪਠਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਪੂਜਿਤੇ
ਪੰਡਿਤ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ, ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਨਗੇ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਪੂਜਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮਨਵੋ ਨृਪਾ ਵਾ ਮਾਨਵਾਦਯਃ 2.4.
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੂਜੋਪਯੁਕ੍ਤਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ ਆਦਿਕ,
ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜਗਨ੍ਮਾਤੁਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਰੀਕਾ—
ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰਮ੍ਭਦਿਨੇऽਪਿ ਚ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੀਦੀ ਹੋਵੇ,
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਘਟਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘੜਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਂ ਚ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਣੇਸ਼, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇਨ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬਾਹ੍ਯਘਟੇ ਬੁਧਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਬਾਹਰਲੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।