ਨਮੋ ਦੇਵ੍ਯੈ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੈ ਪੁਰਾਣਗੁਰਵੇ ਨਮਃ । ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਵਿਨਾਸ਼ਿਨ੍ਯੈ ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵ੍ਯੈ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਮੈਂ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੁৰ্গਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਪਾਦਦ੍ਮਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੌਨਕ । ਅਦ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੋ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਿੱਧ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖਣ੍ਡ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਨਾਰਦਨਾਰਯਣਸਂਵਾਦੇ ਸੂਤਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਦਸ਼ਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ 'ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ' ਦੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ' ਖੰਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸੂਤ ਤੇ ਸ਼ੌਣਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੋ ਤੇ ਤੇਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਧੁਨਾ ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਸਂ ਵਰ੍ਣਯ ਭੋ ਪ੍ਰਭੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।
ਕਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਕੇਨ ਕਥਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕਾ ਸ਼ਿਤਾ
ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਕਿਸ ਨੇ, ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਕਵਚਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਕਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰ, ਸਤੁਤੀ, ਧਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ—
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੈ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਵਿਤਰੀ ਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਸੀਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਃ
ਉਹ ਪੂਜਣਯੋਗ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਹੱਦ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਂਸ਼ਾਃ ਕਲਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਾਸਾਂ ਚ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ—
ਵਾਣੀ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ਗਙ੍ਗਾ षष੍ਠੀ ਮਙ੍ਗਲਚ ਣ੍ਡਿਕਾ
ਵਾਣੀ, ਵਸੁੰਧਰਾ, ਗੰਗਾ, ਛਠੀ ਤੇ ਮੰਗਲਚੰਡਿਕਾ—
ਤੇਜਸਾ ਮਤ੍ਸਮਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪੇਣ ਚ ਗੁਣੇਨ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਰੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੋਤ, ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਮਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਅਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਧਾਯਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਚਰਿਤਂ ਮਹਤ੍ 2.4.
ਦੁৰ্গਾ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਰਿੱਤਰ—
ਆਦੌ ਸਰਸ੍ਵਤੀਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਾ ਯਦਾ ਦੇਵੀ ਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ ਕृष੍ਣਯੋषਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—
ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਦ੍ਭਾਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ—
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਯੁਵਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮਤ੍ਸਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨੌਜਵਾਨ, ਸੋਹਣੀ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ—
ਕਾਮਦਂ ਕਾਮਿਨੀਨਾਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਤਂ ਕਾਮਪੂਰਕਮ੍
ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—
ਕਾਨ੍ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਸ੍ਥਾਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ
ਪਿਆਰੀਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈਂ,
ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਲਵਾਨ੍ਵਾऽਪਿ ਤਤੋऽਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤਾऽਹਂ ਰਾਧਾਂ ਰਾਧਿਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਚ ਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂ ਭਦ੍ਰੇ ਗਚ੍ਛ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਤਵ ਭਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ 2.4.
ਹੇ ਭਲੀਏ, ਤੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੀ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਲੋਭਮੋਹਕਾਮਕੋਪੇਨ ਹਿਂਸਯਾ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ, ਭਟਕਾਵਾ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ,
ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭਵ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਤੇਰਾ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੂ।
ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਤੇ ਪੂਜਾਂ ਮਹਤੀਂ ਤੇ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮਾਨਵਾ ਮਨਵੋ ਦੇਵਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਇਨਸਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ,
ਮਦ੍ਵਰੇਣ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਮੇਰੀ ਦਾਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।
ਕਾਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸ੍ਤਵਨੇਨ ਚ
ਕਾਣਵ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ,
ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਗੁਟਿਕਾਂ ਗਨ੍ਧਚਨ੍ਦਨ ਚਰ੍ਚ੍ਚਿਤਾਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੁੱਟ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ,