ਕ੍ਰੋਡੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਬਾਲਂ ਚੁਚੁਮ੍ਬ ਮਾਯਯਾ ਸੁਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚ ਦਦੌ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਂਕਰਯੋਰਪਿ
ਦੇਵ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਯਯੌ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਅਗ੍ਨ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਅੱਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਰਮ੍ਭਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਸਕਾਮੋ ਵਹ੍ਨਿਰੇਵ ਚ । ਪਪਾਤ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚਚ੍ਛਾਦ ਲਜ੍ਜਯਾ ਵਾਸਸਾ ਤਥਾ
ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੀਜ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਰਮ੍ਭਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਸਕਾਮੋ ਵਹ੍ਨਿਰੇਵ ਚ । ਪਪਾਤ ਵੀਰ੍ਯ ਚਚ੍ਛਾਦ ਲਜ੍ਜਯਾ ਵਾਸਸਾ ਤਥਾ
ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੀਜ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਤ੍ਪ੍ਰਭਃ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਰ੍ਧਯਾਮਾਸ ਸ ਸੁਮੇਰੁਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦ ਕਪੜਾ ਹਟਾਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਢੇਰ ਉੱਠਿਆ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਸਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਅੱਗ ਨੂੰ 'ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਦੱਸ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਾਦਨਾo ਵਹ੍ਨਿਸੁਵਰ੍ਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵਹਿਨੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਵਸ਼ੇषਂ ਧਰ੍ਮੇਸ਼ ਵ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਚ ਮਾਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਰਾਣਂ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੌ ਬਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਕismet ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਜਨ੍ਮਨੈਵ ਨ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਨਧृष੍ਟਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਾਤ ਤਾ (ਤ੍ਵਾ) ਦृਸ਼ਂ ਵਾਜਕਂ ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਨਾ ਇਹ ਕਦੇ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਾਜਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੋ ਮਹਾਭਾਗ ਸਾਵਧਾਨਂ ਚ ਸਂਯਤਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਯਸ਼੍ਰਵਣੇਨੈਵ ਪੁਰਾਣਫਲਮਾਲਭੇਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍ । ਤਦਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯਂ ਚ ਯੇषਾਮਪਿ ਯਥਾਗਮਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਆਗਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸਾਕਾਰਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਸਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਪृਥਕ੍ । ਯੇषਾਮਪਿ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ
ਸਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ; ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਿਆਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕਾਦੇਰ੍ਵਰ੍ਣਨਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪਯੁਕ੍ਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਸਙ੍ਗਿਕਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਗੋਲੋਕ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਉਥੇ ਜੋ ਕਥਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਜਾਤੀਨਾਂ ਨੀਰ੍ਣਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਕਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਨੁਰੋਧਤਃ
ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ, ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ; ਜੋ-ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਰਾਧਾਮਾਧਵਯੋਃ ਕ੍ਰੀਡਾ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਃ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਨਿਰੂਪਣਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਸਮਾਸੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਰਾਧਾ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ; ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਦਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਵਾਦਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਵਿਪੇਕੋ ਨਾਰਦਸ੍ਯੈਵ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ; ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸਮਝ, ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।
ਆਜ੍ਞਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਗਮਨਂ ਨਾਰਦਸ੍ਯੈਵ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਥਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਦਾ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣਾ; ਤੇ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ।
ਤਯੋਃ ਸਂਭਾषਣਂ ਚੈਵ ਨਾਰਦਾਦ੍ਯ(ਯ) ਨਿਵੇਦਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਕ੍ਰਮੇਣੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਕਥਾ; ਉਥੇ, ਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਖਣ੍ਡਂ ਸੁਧਾਖਣ੍ਡਸਮਂ ਮੁਨੇ । ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਹੁਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਖੰਡ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਅੰਬ੍ਰੋਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੁਨੀ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲਕੜਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ।
ਉਪਾਸ਼੍ਯਾਨਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨਂ ਬੂਜਨਾਦਿਕਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਕਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ; ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਵੀ।
ਏਤਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਚੈਵਮਨ੍ਯਾਸਾਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਉਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਵੀ।
ਅਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਧਿਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਂਵਾਦੋ ਯਮਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੋਃ ਸਤ੍ਯਵਜ੍ਜੀਵਦਾਨਕਮ੍
ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ, ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਵੀ; ਯਮ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕृਣ੍ਡਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ । ਜੀਵਿਤਰ੍ਮਵਿਪਾਕਸ਼੍ਚ ਭੋਗਨਿਰ੍ਣਯ ਏਵ ਚ
ਕ੍ਰੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਕੜਣ ਵੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਫਲ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ।
ਅਪੂਰ੍ਵ ਰਾਧਿਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਸੁਗੋਪ੍ਯਕਮ੍ । ਸੁਯਜ੍ਞਸ੍ਚ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਗਈ; ਤੇ ਨਰਪਤੀ ਸੁਯਜਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਤਬ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੁਲਸ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਸੁਗੋਪ੍ਯਕਮ੍ । ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਚ ਸਂਵਾਦੇ ਮਹੇਸ਼ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਯੋਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ।
ਤੁਲਸੀਕृष੍ਣਸਂਵਾਦਸ੍ਤਯੋਃ ਸਂਭੋਗ ਏਵ ਚ । ਨਿਧਨਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮ੍ਨਃ ਸ਼ਾਪਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੀ; ਸ਼ੰਖਚੂੜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਾਉਣਾ।
ਪਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਵਿਪਦਾਂ ਖਣ੍ਡਨਂ ਤਥਾ । ਜੀਵਿਨਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਬੀਜਂ ਚ ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬੀਜ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਮਨਸਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪਰਂ ਹਰ੍षਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਸ੍ਵਾਹਾਸ੍ਵਧਾਖ੍ਯਾਨਮੇਵਮਨ੍ਯਾਸਾਂ ਚ ਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਵਾਹਾ ਤੇ ਸਵਧਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਤਪ੍ਰਾਸਙ੍ਗਿਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵਕ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨੁਰੋਧਤਃ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਖਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡਂ ਗਣਪਤੇਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ
ਜੋ ਵੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਿੱਸੇ-ਹਿੱਸੇ ਸੁਣੋ।
ਅਤੀਵ ਮਧੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪਦੇ ਪਦੇ । ਸੁਗੋਪ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪੁਰਾਣੇषੁ ਰਮ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਵਂ ਨਵਮ੍
ਇਹ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਰਸ ਭਰੀ ਹੋਈ; ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਪਤ, ਨਵੀਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਕਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।