ਵਰੁਣ ਉਵਾਚ ਬਾਲੋ ਜਲੇ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਮੀਪ੍ਸਿਤਃ । ਅਹਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਾਂ ਤਾਡਯੇਤ੍ਕਥਮ੍
ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਬੱਚਾ, ਮੇਰਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵਾਲਕਃ ਸ਼ਰਣਾਪਨ੍ਨੋ ਮਯਿ ਵਿष੍ਣੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਕਥਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੀਤਂ ਚ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ। ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸ਼ਰਣਾਗਤਦੀਨਾਰ੍ਤਂ ਯੋ ਨ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਪਚ੍ਯਤੇ ਨਿਰਯੇ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ
ਜੋ ਕੋਈ ਦੁਖੀ, ਬੇਚਾਰਾ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਭੋਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ।
ਉਭਯੋਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਧੁਸੂਧਨਃ । ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਧਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਉਤੇ ਉਥੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਮਿਨੀਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਵੀਰ੍ਯਂ ਧਾਤੁਃ ਪਪਾਤ ਤਤ੍ । ਲਜ੍ਜਯਾ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦੇ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਜਲੇ
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਵਿਧੀ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਕਮਰ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੀਜ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੌ ਬਭੂਵ ਬਾਲਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਤੋ ਵਿਧਿਪੁਤ੍ਰਕਃ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸੁਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਰੁਣਸ੍ਯਾਪਿ ਗੌਣਤਃ
ਉਥੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਾਯੋਨਿਸਂਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦੇषੁ ਚ ਨਿਰੂਪਿਤਃ । ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰੇ ਚ ਸਮਤਾ ਚੇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਦਦਾਤੁ ਵਰੁਣੋ ਵਿਦ੍ਯਾਂਚ ਬਾਰਕਾਯ ਚ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਵਙ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਸ਼੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ
ਵਰੁਣ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੇ। ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰੁਣ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਦਾਤੁ ਬਾਲਾਯ ਦਾਹਿਕਾਂ ਸਕ੍ਤਿਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦਗ੍ਧੋ ਹੁਤਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣੋ ਵਰੁਣੇਨ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਤੀਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੇ। ਅੱਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਦਾਹਿਕਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਯਾ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਚ ਵਰੁਣੋ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਕ੍ਰੋਡੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਬਾਲਂ ਚੁਚੁਮ੍ਬ ਮਾਯਯਾ ਸੁਰਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚ ਦਦੌ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਂਕਰਯੋਰਪਿ
ਦੇਵ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਯਯੌ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਅਗ੍ਨ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਅੱਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਰਮ੍ਭਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਸਕਾਮੋ ਵਹ੍ਨਿਰੇਵ ਚ । ਪਪਾਤ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚਚ੍ਛਾਦ ਲਜ੍ਜਯਾ ਵਾਸਸਾ ਤਥਾ
ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੀਜ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਰਮ੍ਭਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਸਕਾਮੋ ਵਹ੍ਨਿਰੇਵ ਚ । ਪਪਾਤ ਵੀਰ੍ਯ ਚਚ੍ਛਾਦ ਲਜ੍ਜਯਾ ਵਾਸਸਾ ਤਥਾ
ਰੰਭਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੀਜ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪੁਞ੍ਜਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਤ੍ਪ੍ਰਭਃ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਰ੍ਧਯਾਮਾਸ ਸ ਸੁਮੇਰੁਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦ ਕਪੜਾ ਹਟਾਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਢੇਰ ਉੱਠਿਆ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਸਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਅੱਗ ਨੂੰ 'ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਦੱਸ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਾਦਨਾo ਵਹ੍ਨਿਸੁਵਰ੍ਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵਹਿਨੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਵਸ਼ੇषਂ ਧਰ੍ਮੇਸ਼ ਵ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਚ ਮਾਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਰਾਣਂ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੌ ਬਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਕismet ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁਰਾਣਾ ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਜਨ੍ਮਨੈਵ ਨ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਨਧृष੍ਟਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਾਤ ਤਾ (ਤ੍ਵਾ) ਦृਸ਼ਂ ਵਾਜਕਂ ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਨਾ ਇਹ ਕਦੇ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਾਜਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੋ ਮਹਾਭਾਗ ਸਾਵਧਾਨਂ ਚ ਸਂਯਤਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਯਸ਼੍ਰਵਣੇਨੈਵ ਪੁਰਾਣਫਲਮਾਲਭੇਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰੂਪਣਮ੍ । ਤਦਨਿਰ੍ਵਚਨੀਯਂ ਚ ਯੇषਾਮਪਿ ਯਥਾਗਮਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਆਗਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਸਾਕਾਰਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਸਗੁਣਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਪृਥਕ੍ । ਯੇषਾਮਪਿ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ
ਸਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ; ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਿਆਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕਾਦੇਰ੍ਵਰ੍ਣਨਂ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪਯੁਕ੍ਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਯਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਸਙ੍ਗਿਕਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਗੋਲੋਕ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਉਥੇ ਜੋ ਕਥਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਜਾਤੀਨਾਂ ਨੀਰ੍ਣਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਕਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਨੁਰੋਧਤਃ
ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਣੈ, ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ; ਜੋ-ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਰਾਧਾਮਾਧਵਯੋਃ ਕ੍ਰੀਡਾ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋਃ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਨਿਰੂਪਣਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਸਮਾਸੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਰਾਧਾ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ; ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਦਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਵਾਦਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਵਿਪੇਕੋ ਨਾਰਦਸ੍ਯੈਵ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਸੰਵਾਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ; ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸਮਝ, ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।
ਆਜ੍ਞਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਗਮਨਂ ਨਾਰਦਸ੍ਯੈਵ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਥਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਨਾਰਦ ਦਾ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣਾ; ਤੇ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ।
ਤਯੋਃ ਸਂਭਾषਣਂ ਚੈਵ ਨਾਰਦਾਦ੍ਯ(ਯ) ਨਿਵੇਦਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਕ੍ਰਮੇਣੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਕਥਾ; ਉਥੇ, ਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਖਣ੍ਡਂ ਸੁਧਾਖਣ੍ਡਸਮਂ ਮੁਨੇ । ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਹੁਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਖੰਡ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਅੰਬ੍ਰੋਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੁਨੀ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲਕੜਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ।
ਉਪਾਸ਼੍ਯਾਨਂ ਚ ਤਾਸਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨਂ ਬੂਜਨਾਦਿਕਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਕਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਤ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ; ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਤੇ ਰਾਧਿਕਾ ਵੀ।