ਮਮ ਚੋਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਏਤਦਨ੍ਤੇ ਕਲੌ ਵ੍ਰਜ । ਏਕਵਰ੍ਣਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿਕਿਰਾਤਾ ਬਲਿਨਃਸ਼ਠਾਃ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਕਿਰਾਤ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹੋਣਗੇ, ਇਕੋ ਜਾਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸੇਵਾ ਗੁਰੋਃ ਸੇਵਾ ਸੇਵਾ ਚ ਦੇਵਵਿਪ੍ਰਯੋਃ । ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ ਨਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਤਿਥੀਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
ਸਸ੍ਯਹੀਨਾ ਭਵੇਤ੍ਪृਥ੍ਵੀ ਸਾऽਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਫਲਹੀਨੋऽਪਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਜਲਹੀਨਾ ਸਰਿਤ੍ਤਥਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਵੇਦਹੀਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਬਲਹੀਨਸ਼੍ਚ ਭੂਪਤਿਃ। ਜਾਤਿਹੀਨਾਜਨਾਃਸਰ੍ਵੇ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੋਭੂਪੋਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਤ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਭृਤ੍ਯਵਤ੍ਤਾਡਯੇਤ੍ਤਾਤਂ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਗੁਰੁਮ੍ । ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਤਾਡਯੇਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾ ਲੁਬ੍ਧਕੁਕ੍ਕੁਟਵਦ੍ਗृਹੀ
ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਹੁਟੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਘਰਵਾਲਾ ਲਾਲਚੀ ਕੁੱਕੜ ਵਾਂਗ ਪਿਟਦਾ ਹੈ।
ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾ ਲੋਕਾਃ ਕਲੌ ਸ਼ੇषੇ ਚ ਪਾਪਿਨਃ। ਸੂਰ੍ਯਾਣਾਮਾਤਪਾਤ੍ਕੇਚਿਜ੍ਜਲੌਘੇਨਾਪਿ ਕੇਚਨ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਪਾਪੀ ਹੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਗ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਕਲੌ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਵਸੁਂਧਰਾ । ਪੁਨਃਸृष੍ਟੌ ਭਵੇਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਬੀਜਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਹੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨਵੀਂ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਬੀਜ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਵਿਪ੍ਰ ਰਥਮੇਵ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮੂਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਮ੍
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਰਥ ਆਇਆ ਜੋ ਚੌਣੀਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਂ ਰਤ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸਾਰਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍। ਅਮ੍ਲਾਨਪਾਰਿਜਾਤਾਨਾਂ ਮਾਲਾਜਾਲਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਸਾਫ਼ ਸਫੈਦ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮਣੀਨਾਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਨਾਂ ਚ ਭੂषਣੇਨ ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਅਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਕਲਸ਼ਂ ਹੀਰਹਾਰਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਕੀਮਤੀ ਮਣਕਿਆਂ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਮੋਲਕ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਨੋਹਰੈਃ ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਕੋਟਿਮਨ੍ਦਿਰੈਃ । ਸਹਸ੍ਰਦ੍ਵਯਚਕ੍ਰਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਦ੍ਵਯਘੋਟਕਮ੍
ਉਹ ਰਥ ਅਣਗਿਣਤ ਸੋਹਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਹੀਏ ਸਨ ਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਚ ਗੋਪੀਕੋਟੀਭਿਰਾਵृਤਮ੍ । ਗੋਲੋਕਾਦਾਗਤਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸਹਸਾ ਵ੍ਰਜੇ
ਉਹ ਰਥ ਨਰਮ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਗਿਆ।
ਕृष੍ਣਾਜ੍ਞਯਾ ਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਯਯੁਰ੍ਗੋਲੋਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰਾਧਾ ਕਲਾਵਤੀ ਦੇਵੀਧਨ੍ਯਾ ਚਾਯੋਨਿਸਂਭਵਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਾਧਾ, ਕਲਾਵਤੀ, ਧੰਨ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਜੋ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉੱਚੇ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।
ਗੋਲੋਕਾਦ ਗਤਾ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚਾਯੋਨਿਸਂਭਵਾਸ਼੍ਚ ਤਾਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇਣ ਨਾਰਦ
ਜੋ ਗੋਪੀਆਂ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਗਈਆਂ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਨਸ਼੍ਵਰਾਣਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਗੋਲੋਕਂ ਚ ਯਯੌ ਰਾਧਾ ਸਾਰ੍ਘਂ ਗੋਕੁਲਵਾਸਿਭਿਃ
ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਧਾ ਗੋਕੁਲ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗੋਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਰਜਾਤੀਰ੍ਰ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਤਦੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਯਯੌ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ਤਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਰਜਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਲੀ ਗਈ।
ਨਾਨਾਮਣਿਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਤਤੋ ਯਯੌ ਕਿਯਦ੍ਦੂਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਵਨਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਰਾਸ ਨਚ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਚਲ ਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ।
ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਯਵਟਮੂਰ੍ਧ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ਾਖਾਕੋਟਿਸਮਾਵृਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰ ਵਟ ਵਰਖ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਸਨ।
ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣੈਃ ਫਲੌਘੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥੂਲੈਰਪਿ ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਗੋਪੀਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵृਨ੍ਦਾ ਮਨੋਹਰਾ
ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਨੁਵ੍ਰਜਂ ਸਾਦਰਂ ਚ ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਸਾ ਸਮਾਯਯੌ । ਅਵਰੁਙ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਰਾਧਾਂ ਸਾ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਚ
ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਰਥ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰੀ ਤੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਾਸੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਤਾਂ ਸਂਭਾष੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ । ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹੀਰਹਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਰਾਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵृਨ੍ਦਾ ਤਾਂ ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਪਾਦਸੇਵਨਤਤ੍ਪਰਾ । ਸਪ੍ਤਭਿਸ਼੍ਚ ਸਖੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰੈਃ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਸੱਤ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਆਯਯੁਰ੍ਗੋਪਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਨਨ੍ਦਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯੈਤਦ੍ਰਾਧਾ ਵਾਸਂ ਪृਥਕਪृਥਕ੍
ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਗਈਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਨੰਦ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਧਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਸਤੇ ਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਾ ਸਾ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਗੋਪਿਕਾ ਸਹ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਹਵੈਲੀ ਤੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚੱਲ ਪਈ।
_____________________________ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖਣ੍ਡ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧ ਨਾਰਦਨਾਰਾਯਣੋ ਸਂਵਾਦ ਭਾਂਡੀਰਵਨੇ ਵ੍ਰਜਜਨਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਨਨ੍ਦਂ ਬੋਧਯਤਾ ਕृष੍ਣੇਨ ਕਲਿਦੋषਾਣਾਂ ਨਿਰੂਪਣਮ੍, ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਨਾਦ੍ਭੁਤਰਥੇਨ ਰਾਧਾਦਿਸਰ੍ਵਗੋਪੀਨਾਂ ਗੋਲੋਕੇ ਗਮਨਂ ਚ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਥੇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ', 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜਨਮ' ਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਭਾਂਡੀਰਵਨ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਨੰਦ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼, ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਅਚੰਭੇ ਰਥ ਤੇ ਰਾਧਾ-ਆਦਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਈਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਰੋਕ੍ਯਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਕੁਲਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਵਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਉਵਾਸ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਗੋਪੈਰ੍ਭਾਣ੍ਡੀਰੇ ਵਟਮੂਲਕੇ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗੋਕੁਲਂ ਸਰ੍ਵ ਗੋਕੁਲਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਭਾਂਡੀਰ ਦੇ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਪੰਜ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਗੋਕੁਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ।
ਅਰਕ੍ਸ਼ਕਂ ਚ ਵ੍ਯਸ੍ਤਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਵਨਮ੍ । ਯੋਗੇਨਾਮृਤਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਚ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਉਹਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸੁੰਨ, ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਵਿਖੰਡਤ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਜੋਗ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਸਾ ਕੇ—
ਗੋਪੀਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਗੋਪੈਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਤਥਾ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਚੈਵ ਸੁਰਮ੍ਯਂ ਚ ਮਨੋਹਰਮ੍
—ਉਹਨੇ ਫਿਰ ਗੋਪੀਆਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਬਣਾਇਆ।
ਗੋਕੁਲਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਨੀਤਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਹਨੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।