ਸृष੍ਟੇਰਾਦ੍ਯਾ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਕਥਮਾਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ?
ਭੂਤਾ ਯਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲਯਾ ਤਯਾ ਤ੍ਰਿਗੁਣਯਾ ਭਵੇ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਜੋ ਜੋ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?
ਤਾਸਾਂ ਜਨ੍ਮਾਨੁਕਥਨਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਪਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਗੋਕੁਲਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯੋ ਗੋਲੋਕ ਏਵ ਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਕੁਲ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਲੋਕ ਵੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਤਦੇਕਦੇਸ਼ੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਲਮ੍ਬਭਾਗਃ ਸ ਨਿਤ੍ਯਕਃ
ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਯਥਾऽਗ੍ਨੌ ਦਾਹਿਕਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਪਦ੍ਮੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਭਾ ਰਵੌ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ, ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਃ ਕੁਣ੍ਡਲਂ ਕਰ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਨਾਰ ਕੁੰਡਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ।
ਨਹਿ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਯਾ ਵਿਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਰਚ ਸਕਦੇ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਵਚਨਃ ਸ਼ਕ੍ ਚ ਤਿਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਵਾਚਕਃ 2.2.
'ਐਸ਼ਵਰਯ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਜ, ਤੇ 'ਸ਼ਕਤੀ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਤਾਕਤ।
ਸਮृਦ੍ਧਿਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਸ਼ਸਾਂ ਵਚਨੋ ਭਗਃ
'ਭਗ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਅਕਲ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਦਾऽऽਤ੍ਮਾ ਚ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੇਨ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਭਗਵਾਨ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤੇਜੋਰੂਪਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯੋਗਿਨਃ ਸਦਾ
ਯੋਗੀ ਸਦਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਜੋਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੇ ਨ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਪਰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤ, ਜਿਹੜੇ ਸੁਖਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਤੇਜੋਮਣ੍ਡਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਚਾਨਣ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਤੀਵਸੁਨ੍ਦਰਂ ਰੂਪਂ ਬਿਭ੍ਰਤਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਾਭਾਸਂ ਰਾਸੈਕਸ਼੍ਯਾਮਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਰਾਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੂਪ।
ਮੁਕ੍ਤਾਸਾਰਮਹਾਸ੍ਵਚ੍ਛਦਨ੍ਤਪਙ੍ਕ੍ਤਿਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਵੱਡੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨਾਸਂ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਮ੍ 2.2.
ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਮੁਰਲੀਹਸ੍ਤਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਦੋ ਬਾਂਹ ਹਨ, ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵਾਂਸਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਮ੍
ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੇ-ਆਪਣੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦੇਵਂਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਇਸ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰੱਬੀ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਯਸਾ ਯਸ੍ਯ ਨਿਮੇष ਉਪਚਾਰ੍ਯ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਵਰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृषਿਸ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਿਵਚਨੋ ਨਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਕਾਰਕਃ
'ਕ੍ਰਿ' ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ 'ਸ਼' ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕृषਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਚਨੋ ਨਕਾਰੋ ਬੀਜਵਾਚਕਃ
'ਕ੍ਰਿਸ਼ਿ' ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਤੇ 'ਸ਼' ਅੱਖਰ ਬੀਜ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।
ਅਸਂਖ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਾਤੇ ਕਾਲੇऽਤੀਤੇऽਪਿ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣ ਤੇ ਕਈ ਜੁਗ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕृष੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਸृष੍ਟ੍ਯਾਦੌ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵੇਕ ਏਵ ਚ
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, ਕੇਵਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਃ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਕਾਮੀ ਕਾਮਾਧਾਰਃ ਸਨਾਤਨਃ 2.2.
ਇੱਛਾ ਦਾ ਸਦਾ ਟਿਕਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਸਦृਸ਼ਨਿਤਮ੍ਵਯੁਗਲਾਂ ਪਰਾਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਗਰਦਨ ਸਾਂਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।