ਅਨਨ੍ਤ ਉਵਾਚ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਮਾਤਾ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤੇ । ਅਹਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸਨ੍ਤ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਨਾਲਂ ਚ ਸਂਤਤਮ੍
ਅਨੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸ੍ਤਵਨੇ ਯਸ੍ਯ ਭ੍ਰੂਭਙ੍ਗਂ ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਤਵੈਵ ਭਤ੍ਸੇਨੇ ਭੀਤਾਸ਼੍ਚਾਵਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਹਰੇਃ
ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੌਂਹ ਦੀ ਹਲਚਲ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਹੇ ਭਤਸੇਨੇ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯੇ ਯੇ ਚ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਪ੍ਰਣਤਾਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਿਮਨ੍ਵਾਦਯਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵੀਆਂ, ਮੁਨੀ ਤੇ ਮਨੁ ਵੀ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
ਲਜ੍ਜਯਾ ਨਮ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੋषਿਤਃ । ਮਲੀਮਸਂ ਚ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਵਾਸੇਨ ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣਮ੍
ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਝੁਕਾ ਲਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਪਣ ਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮृਤਤੁਲ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਕृਸ਼ੋਦਰੀ । ਮਨਸੋऽਪ੍ਯਭਿਮਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵ ਤਤ੍ਯਾਚ ਨਾਰਦ
ਸਤਭਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਦਨਾo ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਗਣੇਸ਼ਪੂਜਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਸ਼ੇषਾਦਿਕृਤਰਾਧਿਕਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਧ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਗਣੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼, ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਗਣੇਸ਼ਪੂਜਨਾਦੇਵ ਰਾਧਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਤ੍ਪਰਂ ਵਿਭੋ । ਬਭੂਵ ਕਿਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਵਾ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੌ ਪਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਣੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਤੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ ਜਾਂ ਭੇਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਮਝਾ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗਸ਼ੇਸ਼ਪੂਜਨੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਯਯੁਃ । ਮੁਨਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਟਮੂਲਕੇ
ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਣੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਦੇਵਤੇ, ਮੁਨੀ ਤੇ ਯੋਗੀ, ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਵਸੁਦੇਵੋ ਦੇਵਕੀ ਚ ਪਰਮਾਦਰਬੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ਼ਂਭੁਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਨਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਨ੍
ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਵੇਦ੍ਭਵਾਬ੍ਧਿਤਰਣਮਾਵਯੋਰੁਤ੍ਤਮਾ ਗਤਿਃ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਬ੍ਰੂਤ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੀਨਯੋਰ੍ਦੀਨਬਾਨ੍ਧਵਾਃ
ਕੀ ਅਸੀਂ ਭਵਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗਾ, ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸਹਾਈ ਹੋ।
ਭਵਾਬ੍ਧਿਤਰਣੇ ਤਰ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯੂਯਂ ਚ ਨਾਵਿਕਾਃ । ਨ ਹ੍ਯਮ੍ਮਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨ ਦੇਵਾ ਮृਚ੍ਛਿਲਾਮਯਾਃ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਥਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞਰੂਪਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯਨਸ਼ਨਾਨਿ ਚ । ਤਪਾਂਸਿ ਨਾਨਾਦਾਨਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰਦੇਵਾਰ੍ਚਨਾਨਿ ਚ
ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਕੰਮ, ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਤਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—
ਚਿਰਂ ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਵੈष੍ਣਵਾਃ । ਸਤਾਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਰਜਸਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਤਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਤਾਨਾਂ ਪਾਦਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਪੂਤਾ ਵਸੁਂਧਰਾ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੀਰਥ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਾਤਕੇਨ੍ਧਨਪਾਪਕਮ੍ । ਸੋऽਜ੍ਞਾਨਿ ਨੈਵ ਬੁਬੁਧੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾ ਸਹ
ਦੇਵਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਪ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਂ ਸ੍ਵਾਦੁਰੂਪਂ ਚ ਦਧਿਦੁਗ੍ਧਰਸਂ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਕृਣਸ੍ਯ ਤਾਤੋऽਹਂ ਸਙ੍ਗੀ ਸੁਚਿਰਮੇਵ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਰਸ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤਥੈਵ ਦੇਵਕੀ ਮਾਤਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਚ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੋਃ । ਵਸੁਦੇਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵੇਦਾਨਾਮੁਵਾਚ ਜਨਕੋ ਗੁਰੁਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਕੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਜਨਕ, ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਸਂਨਿਕਰ੍षੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਚਾਪ੍ਯਨਾਦਰਣਕਾਰਣਮ੍ । ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ਭਸਾ ਪੂਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਸੁਦੇਵਾਸ੍ਯ ਤਾਤੋऽਯਂ ਵਸੁਦੇਵਸ਼੍ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯਾਸ਼ੋ ਵਸੋਸ੍ਤਾਤਸ੍ਯ ਚਾऽऽਤ੍ਮਨਃ
ਵਸੁਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਪੰਡਿਤ ਹੈ; ਕਸ਼ਯਪ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਸੁ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਪृਚ੍ਛਤਿ ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਾਜ੍ਞਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਬੁਦ੍ਧਿਤਃ । ਅਹੋ ਦੁਰ੍ਗਾ ਮਹਾਮਾਯਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਮੋਹਿਨੀ
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ; ਹਾਏ, ਦੁਰਗਾ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯਾ ਨ ਸਾਧ੍ਯਾ ਜਾਗਤਾਮਪਿ । ਵਯਂ ਚ ਮੋਹਿਤਾਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵੇਦਾਨਾਂ ਜਨਕਸ੍ਤਥਾ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਾਇਆ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਜਨਕ ਵੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕृष੍ਣਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਮੋਹਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਯਯਾ । ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਯਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਤਪਸਾ ਜੀਵਨਾਵਧਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੰਖੀੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਭਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇषੁ ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਪ੍ਯਧਿਕਾष੍ਟਸ਼ਤੇषੁ ਚ । ਪਾਤੇषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਾਤੇ ਨਿਮੇषੋ ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਚ
ਦਸ ਲੱਖ ਇੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਅਠ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਰਾਜ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਹ ਤੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਯੁਦ੍ਧਂ ਚ ਪਾਰਿਜਾਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਨਾ । ਪਾਰਿਜਾਤਤਰੁਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਗਿਰਾਮੇਵ ਤਤ੍ਵਂ ਵਾ ਵਿषਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਨਹਿ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਤਦਜ੍ਞਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾ ਤਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ; ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਾਤ੍ਮਨੋ ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਮਾਕਂ ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਤਿ ਚ । ਤਦੂਧਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਮਂ ਨੈਵ ਕृष੍ਣਂ ਪृਚ੍ਛ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਮਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੀ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਯਾਮਂ ਕਲ੍ਪਂ ਕਲ੍ਪਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ । ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਜੀਵੀ ਚ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਜੋ ਕਲਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਯਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਮਾਰਕੰਡੇਯੋ ਮਹਾ ਮੁਨੀ, ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜੀਵਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਨਵਤਿਸ਼ਕ੍ਰੇषੁ ਪਾਤੇषੁ ਪਤਨਂ ਮੁਨੇਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਮੁਨਿਨਾ ਤਪਸਃ ਫਲਾਤ੍
ਅਠਾਨਵੇਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਲਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਾਤੇ ਪਤਨਂ ਲੋਮਸ਼ਸ੍ਯ ਚ । ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚ ਤਦਾਯੁਸ਼੍ਚਿਰਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਲੈ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ਾ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ । ਤਦੇਵਾऽऽਯੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਮਾਂ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਂ ਵਿਨਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰਸ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰੁਦਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ, ਪਰ ਮੈ ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜਯ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।