ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੇਣ ਹਤੌ ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਸ਼ੇषਜਨ੍ਮ ਕਲੌ ਤਯੋਃ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੇਨ ਹਤੌ ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਵੁਭੌ ਤਥਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਜਰਾਸਂਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲ੍ਵਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਕਂਸ ਏਵ ਚ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਭੁਵੋ ਭਾਰਜਿਹੀਰ੍षਯਾ
ਜਰਾਸੰਧ, ਸ਼ਾਲਵ, ਤੇ ਦੁਸਟ ਕਂਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਹੀ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ।
ਮਾਂਧਾਤੁਃ ਸੁਤਮਧ੍ਯੇ ਚ ਯਵਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਤ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਧਨੇਨ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਾ
ਮਾਂਧਾਤੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ?
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ ਚ ਸਤ੍ਯਾਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਕਵ੍ਰਤਕਾਰਣਾਤ੍ । ਪਾਰਿਜਾਤਂ ਸਮਨੀਯ ਚਕਾਰ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਤ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਜਾਤ ਰੁੱਖ ਲਿਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੁਰ੍ਗਾਂਸ਼ਾ ਭਲ੍ਲੁਕਾਤ੍ਮਜਾ । ਪਾਣਿਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਪਸਾ ਭਾਰਤੇ ਹਰਿਃ
ਜਾਂਬਵਤੀ ਆਪ ਹੀ, ਜੋ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਭੱਲੂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।
ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕੇਵਲਂ ਭਰ੍ਤੁਰਾਜ੍ਞਯਾ । ਕਲੌ ਨਿषਿਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਯੁਗੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਪਲਪੈਤृਕਮ੍
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੋਏ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯੋਗ ਰੀਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਭੀਮਸ਼੍ਚ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ । ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਃ ਫਾਲ੍ਗੁਨੋ ਵਿਜਯੀ ਭੁਵਿ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਮ ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਮੈ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਰਾ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਂ ਗਵਾਲਮ੍ਭਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸਂ ਪਲਪੈਤृਕਮ੍
ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਪਾਸੁਪਤ ਅਸਤਰ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਬਲੀ, ਸੰਨਿਆਸ ਤੇ ਨਿਯੋਗ ਦੀ ਰੀਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਦੇਵਰੇਣ ਸੁਤੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਲੌ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਃ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਵਰੇਣ ਚ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਭਰਾ-ਇਨ-ਲਾਅ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।
ਬਲਦੇਵਃ ਪੁष੍ਪਮਧੁ ਪੂਤਂ ਪਿਬਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਚਕਾਰ ਯਮੁਨਾਹ੍ਵਾਨਂ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧਰਮੀ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਮਧੂ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਰਸ ਪੀਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਸੁਭਦ੍ਰਾਂ ਚ ਦਦੌ ਕृष੍ਣਃ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਕਨ੍ਯਕਾਂ ਮਾਤੁਲਾਨਾਂ ਚ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸੁਭਦਰਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਾਤੀ ਪਾਸੋਂ ਪੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਈਆਂ।
ਦੇਸ਼ੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਦੋषੋऽਯਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਲਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਥ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਬਾਣ ਉਵਾਚ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧ ਬੁਧੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਚੈਵਮੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਚੇਤਸਾ
ਬਾਣਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਨਿਰੁੱਧ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਵਰਾਤ੍ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪੰਜ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾਂਭਾਗਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਵੀ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ।
ਸ਼ਮ੍ਬਰੇਣ ਹृਤਾ ਪੂਰ੍ਵ ਤਵ ਮਾਤਾ ਕਥਂ ਰਤਿਃ । ਦੇਵੈਰਪਿ ਕਥਂ ਦਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਨ ਜਿਤਾ ਕਥਮ੍
ਸੰਭਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਗਿਆ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਗਿਆ?
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧ ਉਵਾਚ ਏਕਦਾ ਰਘੁਨਾਥਸ਼੍ਚ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਚ । ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰਸਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਰਮ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਵਟੀਤਟੇ
ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਘੁਨਾਥ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੰਚਵਟੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇ।
ਉਵਾਚ ਸੀਤਾ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਜਲਂ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ । ਤਥਾऽਨ੍ਨਂ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸੁਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਣਾ ਤੇ ਵਿਆੰਜਨ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।'
ਫਲਾਵਬਚਯਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸੀਤਾਯੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਮੁਦਾ । ਤਤੋ ਦਦੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਖਾਧੇ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਨੈਵ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਫਲਂ ਜਲਮ੍ । ਮੇਘਨਾਦਵਧਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸੀਤੋਦ੍ਧਾਰਣਕਾਰਣਾਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ, ਨਾ ਪੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਘਨਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਨ ਯਾਤਿ ਨੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਯ ਏਵਂ ਪੁਰੁषੋ ਯੋਗੀ ਤਦ੍ਵਧ੍ਯੋ ਰਾਵਣਤ੍ਮਜਃ
ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਸੁੱਤਾ, ਨਾ ਖਾਧਾ; ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ; ਐਸਾ ਯੋਗੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਮਲਲੋਚਨਮ੍ । ਵਹਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਯਾਤੋ ਦ੍ਵਿਜਰੂਪੀ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਾਮ ਸ਼੍ਰੁਤਿਕੌਟਪਰਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਗਨਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਆਇਆ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਆਇਆ।
ਵਹ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਮਹਾਭਾਗ ਸੀਤਾਸਂਗੋਪਨਂ ਕੁਰੁ । ਸਪ੍ਤਾਹਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਰਾਵਣੋ ਦੁष੍ਟਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਰਾਮ, ਮਹਾਂਭਾਗਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਵੋ; ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ, ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਰਾਖਸ, ਆਵੇਗਾ।
ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇਨ ਜਾਨਕੀਂ ਚ ਹਰਿष੍ਯਤਿ । ਵਿਧਾਤ੍ਰਾ ਲਿਖਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਂਨਂ ਕੇਨ ਵਾਰ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ; ਜੋ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵੇਦੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕਥਿਤਂ ਨ ਚ ਦੈਵਾਤ੍ਪਰਂ ਵਰਮ੍
ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ ਸੀਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਚ੍ਛਾਯਾऽਤ੍ਰੈਵ ਤੁ ਤਿष੍ਠਤੁ । ਕਲਤ੍ਰਵਰ੍ਜਨਂ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਇੱਥੇ ਰਹੇ; ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਸਭ ਲਈ ਨਿੰਦਨਯ ਹੈ।
ਸੀਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਰੁਦਤੀਂ ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਸੀਤਯਾ ਸਦृਸ਼ੀ ਛਾਯਾ ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਸਂਨਿਧੌ
ਅਗਨਿ ਨੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ; ਸੀਤਾ ਵਰਗੀ ਛਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹੀ।
ਸਾ ਚ ਚ੍ਛਾਯਾ ਹृਤਾ ਪੂਰ੍ਵ ਰਾਵਣੇਨਾਵਲੀਲਯਾ । ਸਮੁਦ੍ਦਧਾਰ ਤਾਂ ਰਾਮੋ ਨਿਹਤ੍ਯ ਤਂ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍
ਉਹ ਛਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ ਸੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਗੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ।
ਵਹ੍ਨੌ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਕਾਲੇ ਚ ਚ੍ਛਾਯਾ ਵਹ੍ਨੌ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਾ । ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਛਾਯਾਂ ਚ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦਦੌ ਰਾਮਾਯ ਜਾਨਕੀਮ੍
ਅਗਨਿ-ਪਰੀਖਾ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਛਾਂ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ; ਅਗਨਿ ਨੇ ਛਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮਸ੍ਤਾਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਦਾ । ਛਾਯਾ ਤਸ੍ਥੌ ਵਹ੍ਨਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਹृਦਯੇਨ ਵਿਦੂਯਤਾ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਛਾਇਆ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਾ ਚ ਚ੍ਛਾਯਾ ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਨਾਰਾਯਣਸਰੋਵਰੇ । ਤਪਸ਼੍ਚਕਾਰ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਤਵਰ੍षਂ ਚ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਛਾਇਆ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਤਪ ਕਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।