ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨਿਃ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਕੱਪੜਾ ਸਾੜ ਕੇ, ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਦਾ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਤਦ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਸਰ੍ਜਾਪਃ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਉਹ ਵਾਧਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵੌਘਂ ਪ੍ਲਾਵਯਾਮਾਸ ਮੁਖਬਿਂਦੁਜਲਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਤਤਃਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇਨਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤੋਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਜ੍ਜਲਾਦੇਕਃ ਪੁਮਾਨ੍ਸ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਉੱਠਿਆ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਕਨ੍ਯੈਕਾ ਤਦ੍ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ
ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਜਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਚੈਕਾ ਬਭੂਵ ਸਾ 1.4.
ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮੀ।
ਬਭੂਵ ਪਵਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਭੋਰ੍ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਵਾਯੁਤਃ
ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਾਹ ਨਾਲ, ਸੋਹਣਾ ਪਵਨ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਰ੍ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਚੈਕਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਸ ਹਵਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕਾਮਬਾਣੇਨ ਰੇਤਃਪਾਤੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬੀਜ ਦਾ ਵਹਾਵਾ ਹੋਇਆ।
ਸਹਸ੍ਰਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤੇ ਤਡ੍ਡਿਮ੍ਭਰੂਪਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੁੱਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਯੈਕ ਲੋਮਵਿਵਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵੈਕਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰੋਮ ਦੇ ਛਿਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏਵ षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ੋऽਪਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ਸ਼ਯਾਨਃ ਸ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਜਲੇ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਲੰਮਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤੌ ਜਲਾਚ੍ਚ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਬਭੂਵ ਮੇਦਿਨੀ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਮੇਦਸਾ ਤਯਾ
ਉਸੇ ਮੱਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਈ।
ਮਮ ਸਂਦੇਹਭੇਦਾਰ੍ਥਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਜੀ।
ਸਰ੍ਵਾਦਿਸृष੍ਟਿਕਥਨਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ,
ਸਰ੍ਵਾਦਿਸृष੍ਟੌ ਕ੍ਲृਪ੍ਤੌ ਚ ਨਾਰਾਯਣਮਹੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ।
ਸਰ੍ਵਾਦੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਕਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਲਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਵਾਰਾਹਪਾਦ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਰਾਹ ਤੇ ਪਦਮ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਪ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਸਤਯੁਗ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ—ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤੁ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਯੁਗਾਨਾਮੇਕਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਇਕ ਮਨਵੰਤਰ ਇਕੱਤਰ੍ਹੀ (ਇਕਹੱਤਰ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕੈਰ੍ਦਿਨੈਰ੍ਵਰ੍षਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਐਸੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ਨਿਮੇषਕਾਲਸ੍ਤੁ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਲ੍ਪਾ ਬਹੁਤਰਾਸ੍ਤੇ ਸਂਵਰ੍ਤਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 1.5.
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਕਲਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਆਦਿਕ ਚੱਕਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਦਿਨੇਨੈਵ ਸ ਕਲ੍ਪਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੀ ਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਵਾਰਾਹਪਾਦ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ ਕਲ੍ਪਾ ਨਿਰੂਪਿਤਾਃ
ਤਿੰਨ ਕਲਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਰਾਹਾ ਅਤੇ ਪਦਮਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਚ ਮੇਦਿਨੀਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਸृष੍ਟਿਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਸਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ।
ਵਾਰਾਹੇ ਤਾਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਲੁਪ੍ਤਾਂ ਮਗ੍ਨਾਂ ਰਸਾਤਲਾਤ੍
ਵਾਰਾਹਾ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ, ਜੋ ਲੁਕ ਗਈ ਸੀ।