ਜਲਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਦ੍ਮਂ ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰੇਚ੍ਚ ਸਃ । ਕृष੍ਣੇਤਿ ਮਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਯਸ੍ਯ ਵਾਚਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮੀਭਵਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪਾਤਕਕੋਟਯਃ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਫਲਂ ਕृष੍ਣਜਪਸ੍ਯ ਚ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸ ਜਪ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਵਰਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨਾਤੋ ਭਕ੍ਤਪੁਨਰ੍ਭਵਃ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਚ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਾਰੇ ਯਜਨ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਰਤ ਵੀ,
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਪਾਂਸ੍ਯਨਸ਼ਨਾਨਿ ਚ । ਵੇਦਪਾਠਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਭੁਵਃ ਸ਼ਤਮ੍
ਸਭ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ, ਤਪ, ਉਪਵਾਸ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਵੇਦ ਪਾਠ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੌ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ—
ਕृष੍ਣਨਾਮਜਪਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਲੋਭਾ ਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਫਲਂ ਚ ਸੁਚਿਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਮ ਜਪ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਲੋਭ ਨਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਕਾਦਵਸ਼੍ਯਂ ਪੁਂਸਸ਼੍ਚ ਜਪਕਰ੍ਤੁਰ੍ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍ । ਕੇ ਜਲੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹੇऽਪਿ ਸ਼ਯਨਂ ਯਸ੍ਯ ਚਾऽऽਤ੍ਮਨਃ
ਪਰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਥੱਲੇ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੈਦਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਂ ਦੇਵਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਪਰਮ੍ । ਕਂਸਸ਼੍ਚ ਪਾਤਕੇ ਵਿਘ੍ਨੇ ਰੋਗੇ ਸ਼ੋਕੇ ਚ ਦਾਨਵੇ
ਸਾਰੇ ਵੇਦਕ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਕਾਂਸਾ, ਪਾਪ, ਰੁਕਾਵਟ, ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ—
ਤੇषਾਮਰਿਰ੍ਨਿਹਨ੍ਤਾ ਚ ਸ ਕਂਸਾਰਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਸਂਹਰ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਾਮਪਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਾਂਸਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਂਸਾ-ਅਰੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੁਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਪਾਤਕਾਨਾਂ ਚ ਹਰਿਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ 'ਹਰੀ' ਹੈ; ਤੇ ਮਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ, ਮੁਢਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸਰਵ-ਸੰਪੂਰਨੀ ਹੈ—
ਨਾਰਾਯਣੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਸਨਾਤਨੀ । ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਵੇਦਮਾਤਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਰਾਧਾ ਵਸੁਂਧਰਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਵਾਮੀ ਚ ਮਾਧਵਃ
ਉਹ 'ਨਾਰਾਇਣੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਾਇਆ; ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ, ਰਾਧਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਗੰਗਾ—all ਉਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਮਾਧਵ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਸ਼ੇषਾਦਿਭਵੈਸ਼੍ਚ ਵਨ੍ਦ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਨੈਰ੍ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸਨਕਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ । ਵੇਦੈਃ ਪੁਰਾਣੈਰ੍ਨ ਨਿਰੂਪਿਤਂ ਚ ਭਜਸ੍ਵ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਵਨੀਤਚੋਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ; ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ—ਤੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੱਖਣ ਚੋਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਕ੍ਵ ਚਾਪਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਕ੍ਵ ਦਘਿ ਘृਤਂ ਵਾ ਨਵੋਦ੍ਧृਤਂ ਵਾ ਕ੍ਵ ਚ ਤਕ੍ਰਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਕ੍ਵ ਚੋਰੋਭਵਤਿਂ ਕ੍ਵ ਚਾਪਿ ਕ੍ਵ ਬਨ੍ਧਨਂ ਤੇ ਭਵਮੂਲਮਧ੍ਯੇ
ਕਿੱਥੇ ਦੁੱਧ, ਕਿੱਥੇ ਦਹੀਂ, ਕਿੱਥੇ ਨਵਾਂ ਘਿਉ ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਤਕਰ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ?
ਨ ਯੋਗਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਗਣੈਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਨ ਭਕ੍ਤਸਂਘੈਰ੍ਭਵਪਦ੍ਮਸ਼ੇषੈਃ । ਯੋਗੈਰ੍ਨ ਬਦ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮੈਃ ਕਥਂ ਸ ਵਦ੍ਧਸ੍ਤਵ ਮੂਲਮਧ੍ਯਤਃ
ਯੋਗੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਜਗਤ-ਕਮਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ, ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ?
ਪ੍ਰਮ੍ਣਾਨੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤਵਨੇਨ ਪੂਜਯਾ ਭਜਸ੍ਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਰਸਾ ਚ ਭਾਰਤੇ । ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਂ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਯਤ੍ਨੇਨ ਚ ਸਂਤਤਂ ਸਤਿ
ਅਸੀਮ ਭਾਵ, ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਭਾਰਤੀ; ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰ।
ਵਰਂ ਵृਣੁष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਜਗਤਿ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਭਲਿਆਈ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ ਲਈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਯਸ਼ੋਦੋਵਾਚ ਹਰੌ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਮਮ । ਤਵ ਨਾਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕਾ ਵਾ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰੀ ਲਈ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਹੇ; ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਤੂੰ ਇਹ ਦੱਸ।
ਰਾਧਿਕੋਵਾਚ ਭਵੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਤੇ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਲਭਸ੍ਵ ਮਦ੍ਵਰੇਣਾਪਿ ਕਥਯਾਮਿ ਸੁਨਿਰ੍ਣਯਮ੍
ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰੀ ਲਈ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੱਕੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।
ਪੁਰਾ ਨਨ੍ਦੇਨ ਦृष੍ਟਾऽਹਂ ਭਾਣ੍ਡੀਰੇ ਵਟਮੂਲਕੇ । ਮਯਾ ਚ ਕਥਿਤੋ ਨਨ੍ਦੋ ਨਿषਿਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਨੰਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਾਂਡੀਰ ਦੇ ਵਟ ਦੇ ਮੂਲ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਨੰਦ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
ਅਹਮੇਵ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਧਾ ਛਾਯਾ ਰਾਯਣਕਾਮਿਨੀ । ਰਾਯਣਃ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਰਂਸ਼ਃ ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੋ ਮਹਾਨ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਰਾਧਾ ਹਾਂ, ਰਾਯਣ ਦੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ। ਰਾਯਣ, ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਯਸ੍ਯ ਲੋਮਸੁ । ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਾਣਿषੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਧਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਮਾਤृਵਾਚਕਃ
‘ਰਾ’ ਸ਼ਬਦ ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ‘ਧਾ’ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾऽਹਮੇਤੇषਾਂ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ । ਤੇਨ ਰਾਧਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਹਰਿਣਾ ਚ ਪੁਰਾ ਬੁਧੈਃ
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮਾਂ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਧਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਸੁਦਾਮਸ਼ਾਪੇਨ ਵृषਭਾਨਸੁਤਾऽਧੁਨਾ । ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਚ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਹਰਿਣਾ ਸਹ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਤੋਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿੱਛੋੜਾ ਹੈ।
ਵृषਭਾਨਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਾਰ੍षਦਪ੍ਰਵਰੋ ਮਹਾਨ੍ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮਮ ਮਾਤਾ ਕਲਾਵਤੀ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧੀ ਹੈ।
ਅਯੋਨਿਸਂਭਵਾऽਹਂ ਚ ਮਮ ਮਾਤਾ ਚ ਭਾਰਤੇ । ਪੁਨਃ ਸਾਰ੍ਥਂ ਚ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੀਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਮੈਂ ਜਣਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ੍ਰੀਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਂ ਵ੍ਰਜ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਹਿਤਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾ ਸਤਿ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਪਸ ਜਾ।
ਮਮਾਧੁਨਾ ਚ ਭਵਤੀ ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਧਾਨਿਕਾ । ਧ੍ਯਾਨਭਙ੍ਗੇ ਮਹਾਦੋषੋ ਨਰਾਣਾਮਪਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਟੁੱਟਣ ਵਿਚ, ਸੁੰਦਰੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਾਦਨਾo ਰਾਧਾਯਸ਼ੋਦਾਸਂo ਏਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾ-ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ, ਨਾਰਦ, ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਸੰਵਾਦ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੌ ਗਿਆਰਾਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਵਸੁਦੇਵਾਜ੍ਞਯਾ ਮੁਨੇ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਰਤ੍ਨਰੁਚਿਰਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਮਨ੍ਦਿਰਂ ਵਰਮ੍
ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੌ ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੂਨੀ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਮਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਪੁਰਤਃ ਪਰਿਤੋ ਰਮ੍ਯਂ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਰੇਣ ਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਉਹ ਮਹਲ ਸਾਫ਼ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੋਹਣਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਕਲਸ਼ਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਦਰ੍ਪਣੈਃ । ਵਹਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ਼ੁਕੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਃ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਘੜੇ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ, ਦਰਪਣ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।