ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਯਮੁਨਾਜਲੇ । ਕृਤ੍ਵਾऽष੍ਟਦਲਪਦ੍ਮਂ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇਨ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਚ
ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨਿਰਮਲ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਈ।
ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਗਰ੍ਗਦਤ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਮਨਸਾ ਸਤਿ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਂ ਸਾਨਨ੍ਦਂ ਵ੍ਰਜ ਤਤ੍ਪਦਮ੍
ਗਰਗਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਧਿਆਨ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਕृਨ੍ਤਨਂ ਕਰ੍ਮ ਪਿਦृਭਿਃ ਸ਼ਤਕੈਃ ਸਹ । ਵੈष੍ਣਵੇਨ ਸਹਾऽऽਲਾਪਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਸਤਤਂ ਸਤਿ
ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਟਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ, ਹੇ ਸੱਚੀ ਨਾਰੀ।
ਵਰਂ ਹੁਤਵਹਜ੍ਵਾਲਾਂ ਭਕ੍ਤੋ ਵਾਞ੍ਛਤਿ ਪਞ੍ਜਰਮ੍ । ਵਰਂ ਚ ਕਣ੍ਟਕੇ ਵਾਸਂ ਵਰਂ ਚ ਵਿष੍ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਭਗਤ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ, ਪੰਜਰ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣਾ ਵੀ ਚੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਨ ਸਙ੍ਗਂ ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਨष੍ਟੋ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨੋ ਬृਦ੍ਧਿਣੇਦਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜੋ ਹਰਿ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੋ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋਵੇ; ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਭਕ੍ਤਿਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਸਙ੍ਗੇਨ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਪਰਂ ਹਰਿਕਥਾਲਾਪਪੀਯੂषਾਸੇਚਨੇਨ ਚ
ਭਗਤੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰਿ-ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੀੰਚਣ ਨਾਲ।
ਅਭਕ੍ਤਾਲਾਪਦੀਪਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਯਾਃ ਕਲਯਾਪਿ ਚ । ਅਙ੍ਕੁਰਃ ਸ਼ੁष੍ਕਤਾਂ ਯਾਤਿ ਪੁਨਃ ਸੇਕੇਨ ਵਰ੍ਧਤੇ
ਅਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅੰਕੂਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੀੰਚਣ ਨਾਲ ਫੇਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਭਕ੍ਤਸਙ੍ਗਂ ਚ ਸਾਵਧਾਨਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ । ਯਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਲਸਰ੍ਪਂ ਨਰੋ ਭੀਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਅਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਾਲ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼ੋਦੇ ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਃ ਪੁਤ੍ਰਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਰਾਮ ਨਾਰਾਯਣਨਨ੍ਤ ਮੁਕੁਨ੍ਦ ਮਧੁਸੂਦਨ
ਹੇ ਯਸ਼ੋਦਾ, ਜਤਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਮ—ਰਾਮ, ਨਾਰਾਇਣ, ਅਨੰਤ, ਮੁਕੁੰਦ, ਮਧੁਸੂਦਨ—ਜਪਿਆ ਕਰ।
ਕृष੍ਣ ਕੇਸ਼ਵ ਕਂਸਾਰੇ ਹਰੇ ਵੈਕੁਣ੍ਠ ਵਾਮਨ । ਇਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਨਾਮਾਨਿ ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਪਾਠਯੇਦਿਤਿ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕੇਸ਼ਵ, ਕੰਸ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਹਰੀ, ਵੈਕੁੰਠ, ਵਾਮਨ—ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਪੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਜਪਵਾਓ।
ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਤਕਾਦੇਵ ਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਰਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਸ਼੍ਵਵਚਨੋ ਮਸ਼੍ਚਾਪੀਸ਼੍ਵਰਵਾਚਕਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; 'ਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਸਭ ਵਾਸਤੇ ਹੈ, 'ਮ' ਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੋ ਯੋ ਹਿ ਤੇਨ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਰਮਤੇ ਰਮਯਾ ਸਾਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਰਾਮਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਮਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਰਮਾਯਾ ਰਮਣਸ੍ਥਾਨਂ ਰਾਮਂ ਰਾਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ । ਰਾਸ਼੍ਚੇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਚਨੋ ਮਸ਼੍ਚਾਪੀਸ਼੍ਵਰਵਾਚਕਃ
ਰਾਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। 'ਰਾ' ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, 'ਮਾ' ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪਤਿਂ ਗਤਿਂ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਮਰਣੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਕੜੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਨੂਨਂ ਰਾਮੋਚ੍ਚਾਰਣਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਸਾਰੂਪ੍ਯਮੁਕ੍ਤਿਵਚਨੋ ਸਾਰੇਤਿ ਚ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸਿਰਫ 'ਰਾਮ' ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਸਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰੂਪ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ।
ਯੋ ਦੇਵੋऽਪ੍ਯਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸ ਚ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਨਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕृਤਪਾਪਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਯਨਂ ਗਮਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਾਰਾ' ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ, 'ਅਯਨ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ।
ਯਤੋ ਹਿ ਗਮਨਂ ਤੇषਾਂ ਸੋऽਯਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸਕृਨ੍ਨਾਰਾਯਣੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ਕਲ੍ਮਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਙ੍ਗਾਦਿਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸ੍ਨਾਤੋ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਨਾਰਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪੁਣ੍ਯਮਯਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਨਾਰਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਕਤੀ, 'ਅਯਨ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਲਕੜੀ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋऽਯਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਵੇਦੇषੁ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਚਤੁਰ੍षੁ ਚ
ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਚਾਰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਯੋਗੇषੁ ਤੇਨਾਨਨ੍ਤਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ । ਮੁਕੁਮਧ੍ਯਯਮਾਨਂ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਵਾਚਕਮ੍
ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 'ਮੁਕੁ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਕਤੀ, 'ਮਧਯ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਲੀਨ ਹੋਣਾ, 'ਨਿਰਵਾਣ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਛੁਟਕਾਰਾ।
* ਤਦ੍ਦਦਾਤਿ ਚ ਯੋ ਦੇਵੋ ਮੁਕੁਂਦਸ੍ਤੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਮੁਕੁਂ ਭਕ੍ਤਿਰਸਪ੍ਰੇਮਵਚਨਂ ਵੇਦਸਂਮਤਮ੍
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਇਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਮੁਕੁ' ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
** ਯਸ੍ਤਂ ਦਦਾਤਿ ਭਕ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਮੁਕਂਦਸ੍ਤੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸੂਦਨਂ ਮਧੁਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਜੋ ਇਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਧੁ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਵਦਨ੍ਤੀਸ਼ਂ ਵੇਦੇ ਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਥਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਮਧੁ ਕ੍ਲੀਬਂ ਚ ਮਾਧ੍ਵੀਕੇ ਕृਤਕਰ੍ਮਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਚਾਹਦੇ ਹਨ। 'ਮਧੁ' ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮੱਦਕ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ ਸੂਦਨਂ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਪਰਿਣਾਮਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਮਧੁਰਂ ਮਧੁ
ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲਈ 'ਮਧੁ' ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰੋਤਿ ਸੂਦਨਂ ਯੋ ਹਿ ਸ ਏਵ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਕृषਿਰੁਤ੍ਕृष੍ਟਵਚਨੋ ਣਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਭਕ੍ਤਿਵਾਚਕਃ
ਜੋ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੈ। 'ਕ੍ਰਿਸ਼' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉੱਤਮ, 'ਣ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ।
ਅਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਾਤृਵਚਨਃ ਕृष੍ਣਂ ਤੇਨ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ । ਕृषਿਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦੇ ਣਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਦਾਸ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ
'ਣ' ਦਾਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। 'ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ' ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਹੈ, 'ਣ' ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਦਾਤਾ ਚ ਯੋ ਦੇਵਸ੍ਤੇਨ ਕृष੍ਣਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤੇ ਪਾਪੇ ਕृषਿਃਕ੍ਲੇਸ਼ੇ ਚ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ' ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਣਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣੇ ਤੇਨ ਕृष੍ਣਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਰਾਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚਯਤ੍ਫਲਮ੍
'ਣ' ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾਪਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਕृष੍ਣਨਾਮ੍ਨਃ ਪਰਂ ਨਾਮ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਰਂ ਨਾਮ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਵੈਦਿਕਾ ਵਿਦੁਃ । ਕृष੍ਣ ਕृष੍ਣੋਤਿ ਹੇ ਗੋਪਿ ਯਸ੍ਤਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਸਾਰੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਵੈਦਕ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਮ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ' ਹੈ। ਜੋ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ' ਨਿਤ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗੋਪੀ,