ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁਰਙ੍ਗਾਣਾਂ ਰਥਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦਾਸੀਨਾਂ ਚਾਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਰਥ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦਾਸੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਮਣਿਲਕ੍ਸ਼ਂ ਰਤ੍ਨਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕੋਟਿਂ ਚ ਸਾਦਰਮ੍ । ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੁਕ੍ਤਾਮਾਣਿਕ੍ਯਹੀਰਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਮਣੀਆਂ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਰਤਨਾਂ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕੀਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ, ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦਿੱਤੇ।
ਦਤ੍ਤਵਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦੋ ਬਲਾਯ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨੇ । ਰਤ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸਾਰਯਾਨੇਨ ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧ ਕੁਣ੍ਡਿਨਂ ਯਯੌ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਅਥਾਨ੍ਤਰੇ ਚ ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਙ੍ਗੇ ਮਙ੍ਗਲਕਰ੍ਮਣਿ । ਰੇਵਤੀਂ ਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਯੋषਿਤਾਂ ਕਮਲਾਕਲਾਮ੍
ਫਿਰ, ਮੰਗਲਕਰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਰਸਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਕੀ ਰੋਹਿਣੀ ਚੈਵ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨਨ੍ਦਗੇਹਿਨੀ । ਅਦਿਤਿਸ਼੍ਚ ਦਿਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਜਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਦੇਵਕੀ, ਰੋਹਿਨੀ, ਯਸ਼ੋਦਾ, ਨੰਦ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ, ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯਾਮਾਸ ਦਦੌ ਤੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਮੁਦਾ । ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਵਲ੍ਲਭਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਮੰਗਲਕਰਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ।
ਅਥ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਟਕੈਃ ਸਹ । ਸਂਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ਲੀਲਾਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕੁਣ੍ਡਿਨਂ ਨਗਰਂ ਮੁਦਾ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਕੁੰਡਿਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਨਗਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍ । ਸਪ੍ਤਭਿਃਪਰਿਸ਼ਾਭਿਸ਼੍ਚ ਗਭੀਰਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਕਾਰੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਕੈਸ੍ਤਥਾ । ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਮਣਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੱਤ ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਨਗਰਸ੍ਯ ਬਹਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਵਰਯਾਤ੍ਰਿਣਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ਕੈਃ ਸਾਰ੍ਧ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥੈਃ
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਜਥੇ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੱਖੇ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰੁਕ੍ਮਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲੀ । ਸ਼ਾਲ੍ਵੋ ਮਾਯਾਵਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਯੁਦ੍ਧਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਰੁਕਮੀ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਵ, ਜੋ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ,
ਨਾਨਾਸ਼ਾਸ੍ਰਤ੍ਰੈਸ੍ਤਥਾऽਸ਼੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਰਥਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਰਣੋਨ੍ਮੁਖਃ । ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਕृष੍ਣਸੈਨ੍ਯਂ ਚ ਚੁਕੋਪ ਨृਪਨਨ੍ਦਨਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਨਿष੍ਠੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਤੀਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍ । ਉਪਹਾਸ੍ਯ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਹਿਣੇ ਵਿਚ ਔਖੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤੀ।
ਰੁਕ੍ਮਿਰੁਵਾਚ ਅਹੋ ਕਾਲਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਦੈਵਂ ਚ ਕੇਨ ਵਾਰ੍ਯਤੇ । ਕਿਂਵਾऽਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਸਂਸਦਿ
ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਹੋ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਭਾਗ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੀ ਕਹਾਂ?'
ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦੇਵਯੋਗ੍ਯਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਆਯਾਤਿ ਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਪਸ਼ੁਰਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਰੁਕਮਣੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਨੰਦ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜਾਰਸ਼੍ਚ ਗੋਪੀਨਾਂ ਗੋਪੋਚ੍ਛਿष੍ਟਾਨ੍ਨਭੋਜਨਃ । ਜਾਤੇਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮੈਥੁਨਯੋਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ।
ਕਿਂ ਨੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਨੁ ਵਾ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਕਃ । ਵਸੁਦੇਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵੈਸ਼੍ਯਮਨ੍ਦਿਰੇ
ਕੀ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ? ਵਸੁਦੇਵ ਤਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁਕਾਲੇ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਹਤ੍ਯਾ ਕृਤਾऽਨੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਕੁਬ੍ਜਾ ਮृਤਾ ਚ ਸਂਭੋਗਾਦ੍ਵਾਸਸਾ ਰਜਕੋ ਮृਤਃ
ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਨੇ ਔਰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ; ਕੁਬਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਕੇ ਮਰੀ, ਅਤੇ ਧੋਬੀ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਧੇ ਦੁष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਲਭੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸਦ੍ਯਃ ਕਂਸੋ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਂਸ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਲ੍ਵ ਉਵਾਚ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣਾ ਦੇਵਾਃ ਕਿਮਸਤ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਕੋ ਵਾऽਯਂ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਭਰ੍ਤਾ ਨਨ੍ਦਸ੍ਯ ਪਸ਼ੁਰਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਸ਼ਾਲਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਕੀ ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ? ਤੇ ਇਹ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਨੰਦ ਦਾ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਲਾ?
ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਭੁਵਿ ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਸ੍ਤਥਾ । ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾऽऽਯਯੁਰ੍ਮਾਨਵਾਜ੍ਞਯਾ
ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਦਨ੍ਤਵਕ੍ਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਸਂਤਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਲੁਬ੍ਧਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਃ । ਆਯਯੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨਨ੍ਦਪੁਤ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਕਥਮ੍
ਦੰਤਵਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ?
ਤੇषਾਂ ਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪ ਦੇਵਸਂਧਕਃ । ਮੁਨਿਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਸਂਘਸ਼੍ਚ ਲਾਙ੍ਗਲੀਤ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਲਾਂਗਲ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਵੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼ੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਦਨਾo ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯੁਦ੍ਵਾਹੇ षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜਨਮ' ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕੋਪਪੀਤਸ਼੍ਚ ਬਲਦੇਵੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਹਲੇਨ ਰੁਕ੍ਮਿਯਾਨਂ ਚ ਬਭਞ੍ਜ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਹੁਣ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਨਾਰਾਏਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਬਲਦੇਵ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਂਗਲ ਨਾਲ ਰੁਕਮੀ ਦਾ ਰਥ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਘੋਟਕਾਨ੍ਸਾਰਥਿਂ ਚੈਵ ਨਿਹਤ੍ਯ ਜਗਤੀਪਤਿਃ । ਭੁਮਿष੍ਠਂ ਚਾਪਿ ਪਾਪਿष੍ਠਂ ਰੁਕ੍ਮਿਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਜਗਾਮ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਪੀ ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਗਿਆ।
ਰੁਕ੍ਮੀ ਚ ਸ਼ਰਜਾਲੇਨ ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਲੀਲਯਾ । ਨਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਬਦ੍ਧੁਂ ਹਲਿਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਰੁਕਮੀ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਲਾਂਗਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੰਨਣ ਲਈ ਨਾਗ-ਅਸਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਨਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਗਾਰੁਡੇਨੈਵ ਸਂਜਹਾਰ ਹਲੀ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਕੋਪਾਦ੍ਰੁਕ੍ਮੀ ਚ ਪਰਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਮੁਨੇ
ਪਰ ਲਾਂਗਲ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਗਰੁੜ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਨਾਗ-ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰੁਕਮੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤ-ਅਸਤਰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਅਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੈਰਿਮਰ੍ਦ ਚ ਸ਼ਤਸੂਰ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਮ੍ । ਅਭਿਤੋ ਹਲਿਨਾ ਰੁਕ੍ਮੀ ਜृਮ੍ਭਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਜृਮ੍ਭਿਤਃ
ਰੁਕਮੀ, ਜੋ ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਾਂਗਲ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜੰਭਣ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਅਸਰਹੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੂਮਿष੍ਠਃ ਸ੍ਥਾਣੁਮਦ੍ਰੁਕ੍ਮੀ ਨਿਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣੈਵ ਨਿਦ੍ਰਿਤਃ । ਸ਼ਾਲ੍ਵਸ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਰਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤਬਾਣਾਨ੍ਮੁਮੋਚ ਤਮ੍
ਰੁਕਮੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ, ਨਿਦਰਾ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਸੁਤਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸ਼ਾਲਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੌ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।