ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੇਕਾ ਸਾ ਪੂਰ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਹੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਿਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ 1.30.
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਮਾਤਾ ਚ ਪੂਜ੍ਯਰੂਪਾ ਵਿਧੇਃ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਸੌਤਿਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦੇ ਭਗਵਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੈ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਸਾ ਕੇਨ ਕਾ ਵਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾ
ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ — ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਥਾਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕੁਝ ਕੁ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਕृष੍ਟਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਸ਼੍ਚ ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ
'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ।
ਗੁਣੇ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੌ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਉੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਤਵ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ
'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗੇਨਾਤ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਯੋਗ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਆਤਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ।
ਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਨਾਤਨੀ 2.1.
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਅਤਏਵ ਹਿ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਭੇਦਂ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਚ ਯੋਗੀ ਮਰਦ-ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਸ੍ਯੇਚ੍ਛਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਮਣਿ ਭੇਦਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦੀ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਮਾਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਯਾ ਸ਼ਿਵਰੂਪਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾ
ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਃ ਪੂਜਿਤਾ ਸਦਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼ੋਮਙ੍ਗਲਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰੀਸਤ੍ਯਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ
ਉਹ ਯਸ਼, ਮੰਗਲ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤਦੀਨਾਰ੍ਤਪਰਿਤ੍ਰਾਣਪਰਾਯਣਾ
ਉਹ ਸਦਾ ਆਸਰੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਚ੍ਛਾਯਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਬੁੱਧੀ, ਨੀਂਦ, ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਛਾਂ, ਸੁਸਤਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਯਾਦ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ।
ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਸ੍ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮਾਤਾ ਤਥੈਵ ਚ 2.1.
ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਣ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਗੁਣਸ਼੍ਚਾਤਿਸ੍ਵਲ੍ਪੋ ਯਥਾਗਮਮ੍
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਵਰਨਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਪਦ੍ਮਾ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਦਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤਾ ਦਾਨ੍ਤਾऽਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸੰਯਮੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾऽਨੁਰਕ੍ਤਾ ਪਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਰ੍ਵਜੀਵਨੋਪਾਯਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।