ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਸ਼ਿਰਸਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸਮਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ, ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਵਿਭੋਰ੍ਯਸ਼ੋऽਮਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹਿ ਕਿਂਚਨ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦਾਂ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਮ੍ਨਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿਧਿਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਃ 1.30.
ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਤੇ ਵਾਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਕਰੋਤਿ ਸृष੍ਟਿਂ ਸ ਵਿਧੇਰ੍ਵਿਧਾਤਾ ਵਿਧਾਯ ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਉਹ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨਾ ਯਯਾ ਚ ਸृष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸਨਾਤਨਃ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣੀ ਸਾ ਪਰਮਾ ਸਨਾਤਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪੁਂਸਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਨਾਰਾਯਣੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਂ ਕੁਰੁ ਵਤ੍ਸ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ।
ਸ੍ਵਪਤ੍ਨੀਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯੋ ਹਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਚਨ੍ਦਨੈਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਸਾ ਚ ਯੋषਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਮਾਯਯਾ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪੂਜਿਤਾ ਯੇਨ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਤੀ ਸਤੀ
ਉਹ ਦਿਵਯ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿੱਘੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੇਕਾ ਸਾ ਪੂਰ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਹੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਿਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ 1.30.
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਮਾਤਾ ਚ ਪੂਜ੍ਯਰੂਪਾ ਵਿਧੇਃ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਸੌਤਿਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦੇ ਭਗਵਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੈ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਸਾ ਕੇਨ ਕਾ ਵਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾ
ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ — ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਥਾਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕੁਝ ਕੁ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਕृष੍ਟਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਸ਼੍ਚ ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ
'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ।
ਗੁਣੇ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੌ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਉੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸਤਵ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ
'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗੇਨਾਤ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਯੋਗ ਦੇ ਜਰੀਏ, ਆਤਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ।
ਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਨਾਤਨੀ 2.1.
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਅਤਏਵ ਹਿ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਭੇਦਂ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉੱਚ ਯੋਗੀ ਮਰਦ-ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਸ੍ਯੇਚ੍ਛਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਮਣਿ ਭੇਦਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦੀ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਮਾਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਯਾ ਸ਼ਿਵਰੂਪਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾ
ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਃ ਪੂਜਿਤਾ ਸਦਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।