ਸ੍ਵਰ੍ਣਮਾषੈਃ ਕृਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਜਲਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਦਣ੍ਡਦ੍ਵਯੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਵष੍ਟਿਦਣ੍ਡਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤਿਥਿਃ
ਸਵਰਨ-ਮਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਕਰਕੇ, ਜਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਥ ਤੱਕ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਾਪ ਹੈ। ਦੋ ਦੰਡ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਹੂਰਤ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਠ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਤਿਥਿ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਤਦष੍ਟਭਾਗਃ ਪ੍ਰਹਰਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਨਿਰੂਪਣਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਹਰੈ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਦਿਨਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਭਾਗ ਪ੍ਰਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਮਾਪ ਹੈ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਹਰ ਰਾਤ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਦਿਨ।
ਤਿਥਿਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇਨੈਵ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯੇਨ ਮਾਸਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਭਿਧੇਨ ਚ
ਪੰਦਰਾਂ ਤਿਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਪੱਖ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹੀਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ऋਤੁਰ੍ਮਾਸਦ੍ਵਯੇਨੈਵ ਤਤ੍षਟ੍ਕੇਨੈਵ ਵਤ੍ਸਰਃ । ਵਸਨ੍ਤਗ੍ਰੀष੍ਮਵਰ੍षਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰਦ੍ਧੇਮਨ੍ਤਸ਼ੀਤਕਾਃ
ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਸੰਤ, ਗਰਮੀ, ਵਰਖਾ, ਸਰਦ, ਹੇਮੰਤ ਤੇ ਸ਼ੀਤਕਾਲ।
ਵਰ੍षਾਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਕਾਲਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿਰੂਪਿਤਾਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਪ੍ਰਵਤ੍ਸਰ ਇਲਾਵਤ੍ਸਰ ਏਵ ਚ
ਕਾਲ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਸੰਵਤਸਰ, ਪ੍ਰਵਤਸਰ, ਇਲਾਵਤਸਰ ਆਦਿ।
ਅਨੁਵਤ੍ਸਰੋ ਵਤ੍ਸਰੋऽਯਮਿਤਿ ਕਾਲਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ । ਅਬ੍ਦੋ ਦ੍ਵਿषਟ੍ਕਮਾਸੈਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਨਾਮ ਸ਼ੁਣੁ ਚੋਦ੍ਧਵ
ਕਾਲ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਵਤਸਰ, ਵਤਸਰ ਆਦਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਨਾਂ ਸੁਣੋ, ਉਧਵ।
ਵੈਸ਼ਾਖੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਆषਾਢਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣੋ ਭਾਦ੍ਰ ਏਵ ਚ । ਆਸ਼੍ਵਿਨਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਪੌषੋ ਮਾਘਸ੍ਤੁ ਫਾਲ੍ਗੁਨਃ
ਵੈਸ਼ਾਖ, ਜੈਠ, ਆਢ, ਸਾਵਣ, ਭਾਦੋਂ, ਆਸੂ, ਕੱਤਕ, ਮਾਘੀ, ਪੋਹ, ਮਾਘ ਤੇ ਫੱਗਣ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਹਨ।
ਸੈਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਚਰਮੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਰ੍षਸ਼ੇषੀ ਨਿਰੂਪਿਤਃ । ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚੈਤ੍ਰਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਯੁਗ੍ਮੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਚੈਤ ਮਹੀਨਾ ਆਖਰੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮਹੀਨੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਚੈਤ ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਵਾਢਦ੍ਵਯੇਨੈਵ ਗ੍ਰੀष੍ਮਸ੍ਤੁ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਵਰ੍षਾ ਸ਼੍ਰਾਵਣਭਦ੍ਰੇ ਚ ਹ੍ਯਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ਰਤ੍
ਜੈਠ ਤੇ ਦੋ ਆਢ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੁੱਤ ਹਨ; ਸਾਵਣ ਤੇ ਭਾਦੋਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਹਨ, ਤੇ ਆਸੂ ਤੇ ਕੱਤਕ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਹਨ।
ਮਾਰ੍ਗੇ ਪੌषੇ ਚ ਹੇਮਨ੍ਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋ ਮਾਘਫਾਲ੍ਗੁਨੇ । ਅਬ੍ਦਸ੍ਤੁ ਚਾਯਨੈ ਦ੍ਵੇ ਵੈ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ
ਮਾਘੀ ਤੇ ਪੋਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਹਨ; ਮਾਘ ਤੇ ਫੱਗਣ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਉੱਤਰਾਯਣ ਤੇ ਦੱਖਣਾਯਣ।
ਮਾਘਾਦਿषਡ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮੁਤ੍ਤਰਾਯਣਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਵਣਾਦਿਮਾਸषਟ੍ਕਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮੇਵ ਚ
ਮਾਘ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਵਣ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੱਖਣਾਯਣ ਹਨ।
ਮਾਘਾਦਾषਾਢਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦਿਨਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵੈ । ਨਕ੍ਤਂ ਵृਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣਸ਼੍ਚ ਪੌषਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਮਾਘ ਤੋਂ ਆਢ ਤੱਕ ਦਿਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਸਾਵਣ ਤੋਂ ਪੋਹ ਤੱਕ ਰਾਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦਸ਼੍ਚਾਮਾਵਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੱਕ ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੋਂ ਅਮਾਵਸ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਖ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਨਿਰੂਪਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚ ਤृਤੀਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਪਞ੍ਚਮੀ ਤਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਖ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੱਕਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਦੂਜ, ਤੀਜ, ਚੌਥ ਤੇ ਪੰਜਮੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
षष੍ਠੀ ਚ ਸਪ੍ਤਮੀ ਚੈਵ ਹ੍ਯष੍ਟਮੀ ਨਵਮੀ ਤਥਾ । ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਚਾਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ
ਛੇਵੀਂ, ਸੱਤਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ, ਦਸਵੀਂ, ਗਿਆਰਵੀਂ, ਬਾਰਵੀਂ ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ ਕੁਹੂਰ੍ਯਾਵਦ੍ਦਿਨਂ ਤੁ ਗਣਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਿਨੀ ਭਰਣੀ ਚਾਪਿ ਕृਤ੍ਤਿਕਾ ਰੋਹਿਣੀ ਤਥਾ
ਚੌਦਵੀਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਹੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਭਰਨੀ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਵੀ ਹਨ।
ਮृਗਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਥਾऽऽਰ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਨਰ੍ਵਸੂ । ਪੁष੍ਯਾਸ਼੍ਲੇषੇ ਮਘਾ ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵਾ ਚੋਤ੍ਤਰਫਾਲ੍ਗੁਨੀ
ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ ਤੇ ਆਰਦਰਾ ਦੋ ਤਾਰੇ ਹਨ; ਪੁਨਰਵਸੂ, ਪੁਸ਼ਯਾ, ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ, ਮਘਾ, ਤੇ ਦੋ ਫਾਲਗੁਨੀ — ਪੂਰਵਾ ਤੇ ਉੱਤਰਾ।
ਹਸ੍ਤਚਿਤ੍ਰੇ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਤੀ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਚਾਨੁਰਾਧਿਕਾ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਮੂਲਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪੂਰ੍ਵਾषਾਢੋਤ੍ਤਰਾ ਤਥਾ
ਹਸਤ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਤੇ ਸਵਾਤੀ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਅਨੁਰਾਧਾ; ਜੈਠ, ਮੂਲਾ, ਪੂਰਵਾਢ, ਤੇ ਉੱਤਰਾਢ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਭਿਜਿਤੀ ਚੈਵ ਧਨਿष੍ਠਾ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਤਤਃ ਸ਼ਤਭਿषਾ ਜ੍ਞੇਯ ਪੂਰ੍ਵਾਭਾਦ੍ਰਪਦਾ ਤਥਾ
ਸ਼ਰਾਵਣ, ਅਭਿਜਿਤ ਤੇ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਫਿਰ ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ, ਪੂਰਵਾਭਾਦਰਪਦਾ।
ਤਥੋਤ੍ਤਰਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਰੇਵਤੀ ਚਰਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਉੱਤਰਾਭਾਦਰਪਦਾ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰੇਵਤੀ ਆਖਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਅਠਾਈ ਤਾਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਾਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਚੰਨਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਈ ਤਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਭਿਜਿਚ੍ਛੂਵਣਚ੍ਛਾਯਾ ਤੇਨਾष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ । ਏਕਦਾ ਚ ਮਧੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਵਾਮਯਾ ਸਹ
ਅਭਿਜਿਤ ਨੂੰ ਛਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਠਾਈ ਤਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੰਨਣ ਨੇ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ।
ਰੇਮੇ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਚ ਚੁਕੋਪ ਸਾ । ਛਾਯਾਂ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਯਯੌ ਤਾਤਾਨ੍ਤਿਕਂ ਭਿਯਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਵਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤਃ ਪਿਤਰਮਾਦਾਯ ਸਾ ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਵਿਭਾਗਕਮ੍ । ਬਭੂਵ ਤੇਨ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਭਿਜਿਨ੍ਨਾਮਕਂ ਪੁਰਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੰਡ ਕਰਵਾਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਜਿਤ ਨਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਬਣਿਆ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਮੁਖਾਚ੍ਛਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤੇ । ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸ ਤਿਥ੍ਯਾ ਭ੍ਰਮਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਤਾਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਪੁੱਤ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗਂ ਚ ਕਰਣਂ ਚੈਵ ਮਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰਾਯੁष੍ਮਾਨ੍ਸੌਭਾਗ੍ਯਃ ਸ਼ੋਭਨਸ੍ਤਥਾ
ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਹਾਰਾ, ਪਿਆਰ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਿਗਣ੍ਡਃ ਸੁਕਰ੍ਮਾ ਚ ਘृਤਿਃ ਸ਼ੂਲਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਗਣ੍ਡੋ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਘਾਤੋ ਹਰ੍षਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਅਤਿਗੰਡ, ਚੰਗਾ ਕੰਮ, ਘ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲ ਵੀ ਹਨ; ਗੰਡ, ਵਾਧਾ, ਧ੍ਰੁਵ, ਵਿਆਘਾਤ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਣ ਵੀ ਹਨ।
ਵਜ੍ਰਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੋ ਵਰੀਯਾਨ੍ਪਰਿਘਃ ਸ਼ਿਵਃ । ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਸ਼ੁਭਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵੈਧृਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਵਜਰ, ਸਿਧੀ, ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ, ਵਰੀਯਾਨ, ਪਰਿਘ, ਚੰਗਾ, ਸਿਧੀ, ਸਾਧਿਆ, ਸ਼ੁਭ, ਸ਼ੁਕਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵੈਧ੍ਰਿਤ ਵੀ ਹਨ।
ਕੀਰ੍ਤਿਤਸ੍ਤੇ ਯੋਗਗਣਃ ਕਰਣਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ । ਬਵਸ਼੍ਚ ਬਾਲਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਲਵਸ੍ਤੈਤਿਲਸ੍ਤਥਾ
ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਗਣਨਾ ਸੁਣ: ਬਵ, ਬਾਲਵ, ਕੌਲਵ ਅਤੇ ਤੈਤਿਲ।
ਗਰਸ਼੍ਚ ਵਣਿਜਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਤਥਾ । ਚਤੁष੍ਪਾਚ੍ਚਾਪਿ ਨਾਗਸ਼੍ਚ ਕਿਂਸ੍ਤੁਘ੍ਨ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗਰ, ਵਣਿਜ, ਵਿਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ; ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਕਿੰਸਤੁਘਨ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।