ਤਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਕਿਂ ਰੂਪਂ ਕਰ੍ਮ ਵਾ ਕਿਂ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਕੀ ਹਨ?
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਨਾਰਦ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਸਕਰਾ ਉਠੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਸੌਤਿਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦੇ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਰਦਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿਚ, ਸੂਤ ਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਉਨਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵਾਣੀਸ਼ਿਵਾਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਕਮਲਾਦਿਕਾਸ਼੍ਚ ਸਂਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਭਗਵਤਸ਼੍ਚਰਣਾਰਵਿਨ੍ਦਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ فرمایا: ਵਾਣੀ (ਸਰਸਵਤੀ), ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ), ਗੰਗਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਮਤੀਵ ਗਭੀਰਘੋਰਂ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਸਰ੍ਪਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਚੇष੍ਟਿਤਾਙ੍ਗਮ੍
ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅੱਗ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਤਰਲੇ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋਦ੍ਧਰਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰਤੀਵ ਖਿਨ੍ਨਾ ਭੂਰ੍ਧਾਰਿਤਾ ਚ ਦਸ਼ਨਾਗ੍ਰਤ ਏਵ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰਾ
ਗੋਵਰਧਨ ਚੁਕਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਠਾਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਗੀਲੀ ਹੈ।
ਵੇਦਾਙ੍ਗਵੇਦਮੁਖਨਿਃਸृਤਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰਂਸ਼ੈਰ੍ਵੇਦਾਙ੍ਗਵੇਦਜਨਕਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਵਿਧਾਤੁਃ
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਾਵਦਨਪਙ੍ਕਜषਟ੍ਪਦਸ੍ਯ ਰਾਸੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਰਸਿਕਾਰਮਣਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ
ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭੌਰਾ ਹੈ, ਰਾਸ ਨਚ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਰਸਿਕ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਿਮੇषਪਤਿਤੋ ਜਗਤਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਤ੍ਸ ਕਥਿਤੁਂ ਭੁਵਿ ਕਃ ਸਮਰ੍ਥਃ
ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਅੱਖ ਦੀ ਝਪਕ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੂਯਂ ਵਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕਲਾਕਲਾਂਸ਼ਾਃ ਕਲਾਕਲਾਂਸ਼ਾ ਮਨਵੋ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ
ਤੁਸੀਂ, ਅਸੀਂ, ਮਨੁ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਹਾਂ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਸ਼ਿਰਸਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸਮਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ, ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਵਿਭੋਰ੍ਯਸ਼ੋऽਮਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹਿ ਕਿਂਚਨ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦਾਂ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਮ੍ਨਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਿਧਿਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਃ 1.30.
ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਤੇ ਵਾਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਕਰੋਤਿ ਸृष੍ਟਿਂ ਸ ਵਿਧੇਰ੍ਵਿਧਾਤਾ ਵਿਧਾਯ ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਉਹ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨਾ ਯਯਾ ਚ ਸृष੍ਟਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸਨਾਤਨਃ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣੀ ਸਾ ਪਰਮਾ ਸਨਾਤਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪੁਂਸਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਨਾਰਾਯਣੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਂ ਕੁਰੁ ਵਤ੍ਸ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ।
ਸ੍ਵਪਤ੍ਨੀਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯੋ ਹਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਚਨ੍ਦਨੈਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਸਾ ਚ ਯੋषਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਮਾਯਯਾ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪੂਜਿਤਾ ਯੇਨ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਤੀ ਸਤੀ
ਉਹ ਦਿਵਯ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿੱਘੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੇਕਾ ਸਾ ਪੂਰ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਹੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਯਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਿਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ 1.30.
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੇਦਮਾਤਾ ਚ ਪੂਜ੍ਯਰੂਪਾ ਵਿਧੇਃ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਸਾਵਿਤਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਖਣ੍ਡੇ ਸੌਤਿਸ਼ੌਨਕਸਂਵਾਦੇ ਭਗਵਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋ ऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੈ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਸਾ ਕੇਨ ਕਾ ਵਾ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾ
ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ — ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚਰਿਤਂ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਕਥਮੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਥਾਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕੁਝ ਕੁ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਕृष੍ਟਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਸ਼੍ਚ ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ
'ਪ੍ਰ' ਸ਼ਬਦ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਤ' ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ।