ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषੋ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹਾਨ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ੇਸ਼, ਧਰਮ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਰਾਟ—
ਯਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਣਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—
ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਚ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੇ ਧਰ੍ਮੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਦਾ 1.28.
ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀ ਸੀ।
ਸਾਰਭੂਤਂ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਧਕਲੋਚਨਮ੍
ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਭਾਗ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲਈ ਇਹ ਅੱਖ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਹਨ; ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਧੀਨਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਅਸੀਂ ਸਭ ਆਤਮਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਜੀਵਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਚ ਸਰ੍ਵਭੋਗੀ ਹਿ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜੀਵ ਉਸ ਦਾ ਪਰਤਾਵਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੈ।
ਬਿਮ੍ਬਂ ਘਟੇषੁ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਪ੍ਰਲੀਨਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯ੍ਯਯੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕਮੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ੇषੇ ਵਤ੍ਸ ਭਵਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ।
ਤਚ੍ਚ ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਮਿਵ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਕਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ।
ਵਦਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍ 1.28.
ਉਥੇ, ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰੀਹਂ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਂ ਚ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਕਾਰਣਮ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਲੀਨਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਬੀਜਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾऽਗ੍ਨੌ ਦਾਹਿਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਭਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇ ਯਥਾ ਮੁਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি,
ਯਥਾ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਗਗਨੇ ਯਥਾ ਗਨ੍ਧਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਧੁਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਸृष੍ਟ੍ਯੁਨ੍ਮੁਖੇਨ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਂਸ਼ੇਨ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਰਚਨਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਸਾ ਹਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਰਾ ਚ੍ਛਾਯਾਮਯੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਥੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਛਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮृਦਾ ਕੁਲਾਲਸ਼੍ਚ ਘਟਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੁਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਰ੍ਣੇਨ ਕੁਣ੍ਡਲਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਯਥਾ
ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੇ ਤੋਂ ਕੁੰਡਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਣਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਲਾਲਸृष੍ਟਾ ਨ ਚ ਮृਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਚੈਵ ਸਨਾਤਨੀ
ਘੜਾ ਕੁਲਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਾ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ 1.28.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਸਦੀਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮृਦਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਸਮਾਹਰ੍ਤੁਂ ਕੁਲਾਲਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰਕੌ
ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਸੁਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕੁਲਾਲ ਤੇ ਸੁਣਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮੇਵ ਚ ਨਾਰਦ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।
ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਜ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਤ੍ਮਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਿ ਚ
ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਬੀਜਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਤੇਜੋਰੂਪਂ ਚ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯੋਗਿਨਃ ਸਦਾ
ਯੋਗੀ ਸਦਾ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।