ਸਹਸ੍ਰਯੋਜਨੋਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ । ਗੋਪੀਨਾਂ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਾਞ੍ਛਾਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਉਹ ਰੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਣਾਈ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦਾ ਕਲਪ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤੈਰਾਵृਤਸ਼੍ਚ ਰਾਧਾਦਾਸੀਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਕੈਃ । ਵਿਰਜਾਤੀਰਨਿਰਾਣਾਂ ਵਾਯੁਨਾ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਚ
ਇਹ ਰੁੱਖ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਰਜਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਠੰਢੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਨ੍ਵਿਤੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਪਵਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ । ਦਾਸੀਗਣੈਰਸਂਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਿਨੋਦਿਨੀ
ਨਰਮ, ਸੁਗੰਧੀ ਭਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਾ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਤਿ ਰਾਧਾ ਸਾ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਦੇਵਤਾ । ਸੇਯਂ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਸ਼ਾਪੇਨ ਵृषਭਾਨਸੁਤਾऽਧੁਨਾ
ਉੱਥੇ ਰਾਧਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ, ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਧਾ, ਸ੍ਰੀਦਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਪੂਜਿਤਾ ਵ੍ਰਜ । ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਬਲੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਯਾ
ਉਸ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੇ ਜੋ ਗੁਣ, ਬਲ, ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਤਾਤ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਸਤ੍ਸਦृਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਨਨ੍ਦ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਰਗੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਨੰਦ ਜੀ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਥੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਨ੍ਦ ਉਵਾਚ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਵਿਪਾਕਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਪਿ
ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ, ਖਾਣ ਯੋਗ ਤੇ ਅਖਾਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਨ੍ਯਂ ਕਂ ਚ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਨਿਤਾਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਚ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਯਥੋਚਿਤਮ੍ । ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾ ਤਾਤ ਸਾਵਧਾਨਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਭਗਵਾਨ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਖਾਣ ਯੋਗ ਤੇ ਅਖਾਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ।
ਅਯਃਪਾਤ੍ਰੇ ਪਯਃਪਾਨਂ ਗਵ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਨਮੇਵ ਚ । ਭृष੍ਟਾਦਿਕਂ ਪਧੁ ਗੁਡਂ ਨਾਲਿਕੇਰੋਦਕਂ ਤਥਾ
ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਪਾਣੀ—
ਫਲਂ ਮੂਲਂ ਚ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦਭਕ੍ਸ਼ਯਂ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਗ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਤਪ੍ਤਸੌਵੀਰਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵ੍ਰਹ੍ਮਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਫਲ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੱਟਾ ਪਾਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹਨ।
ਨਾਲਿਕੇਰੋਦਕਂ ਕਾਂਸ੍ਯੇ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਧੁ । ਗਵ੍ਯਂ ਚ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਦ੍ਯਂ ਘृਤਂ ਵਿਨਾ
ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਦ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਘਿਉ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰਾ ਮਦ ਪੀਣਾ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਪਯਃਪਾਨਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟੇ ਘृਤਭੋਜਨਮ੍ । ਦੁਗ੍ਧਂ ਸਲਵਣਂ ਚੈਵ ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਪਾ ਕੇ ਪੀਣਾ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਗਾਊਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਮਨਾਹ ਹਨ।
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਮਧੁਮਿਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਘृਤਂ ਤੈਲਂ ਗੁਡਂ ਤਥਾ । ਆਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਗੁਡਸਂਯੁਕ੍ਤਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਂਮਤਮ੍
ਸ਼ਹਿਦ, ਮਿਸਰੀ, ਘਿਉ, ਤੇਲ, ਗੁੜ, ਤੇ ਅਦਰਕ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ — ਇਹ ਸਭ ਖਾਣ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
ਪੀਤਸ਼ੇषਜਲਂ ਚੈਵ ਮਾਘੇ ਚ ਮੂਲਕਂ ਤਥਾ । ਜਪਾਦਿਕਂ ਚ ਸ਼ਯਨੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੂਲੀ, ਤੇ ਲੇਟਿਆਂ ਜਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਰ੍ਭੋਜਨਂ ਚ ਦਿਵਸੇ ਸਂਧ੍ਯਯੋਹ੍ਭੋਜਨਂ ਤਥਾ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषੇ ਚ ਧ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਾਨੀਯਂ ਪਾਯਸਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਘੁਤਂ ਲਵਣਮੇਵ ਚ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਂ ਗੁਡਕਂ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਕ੍ਰਂ ਤਥਾ ਮਧੁ
ਪਾਣੀ, ਖੀਰ, ਚੂਰਨ, ਘਿਉ, ਲੂਣ, ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ, ਗੁੜ, ਦੁੱਧ, ਛਾਛ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ —
ਹਸ੍ਤਾਦ੍ਧਸ੍ਤਗृਹੀਤਂ ਚ ਸਦ੍ਯੋ ਗੋਮਾਂਸਮੇਵ ਚ । ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਰੌਪ੍ਯਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਂਮਤਮ੍
ਹੱਥੋਂ ਹੱਥ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ, ਤਾਜਾ ਗਾਊਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕਪੂਰ — ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਪਰਿਵੇषਣਕਾਰੀ ਚੇਦ੍ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੇ ਯਦਿ । ਮਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਤਦਨ੍ਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਸਂਮਤਮ੍
ਜੇ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਜਨ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਮਨਾਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਕੁਲਾਨਾਂ ਗਣ੍ਡਕਾਨਾਂ ਮਹਿषਾਣਾਂ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਸੂਕਰਾਣਾਂ ਚ ਗਰ੍ਦਭਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਨੇਵਲੇ, ਚੂਹੇ, ਮੱਝਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸੱਪ, ਸੂਰ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖਚਰ —
ਮਰ੍ਜਾਰਾਣਾਂ ਸृਗਾਲਾਨਾਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨਾਂ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰ । ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਣਾਮਪਿ ਸਿਂਹਾਨਾਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਮਾਂਸਂ ਨृਣਾਂ ਸਦਾ
ਬਿੱਲੀਆਂ, ਗਿੱਦੜ, ਕੁੱਕੜ, ਵਿਆਘਰ ਤੇ ਸਿੰਘ — ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਲੌਕਸਾਂ ਚ ਨਕ੍ਰਾਣਾਂ ਗੇਧਿਕਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਣ੍ਡੂਕਾਨਾਂ ਕਰ੍ਕਟਾਨਾਂ ਚੁਞ੍ਚੁਕਾਨਾਂ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜਲੌਕਾਂ, ਮਗਰਮੱਛ, ਸੂਅਰ, ਮੇਡਕ, ਕੇਕੜੇ ਤੇ ਚੁੰਚ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਗਵਾਂ ਚ ਚਮਰੀਣਾਂ ਚ ਨ ਕਲੌ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਹਸ੍ਤਿਨਾਂ ਘੋਟਕਾਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਮੇਵ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗਾਊਂ, ਯਾਕ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਦਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕਸ਼੍ਚੈਵ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਚ ਪਿਪੀਨਿਕਾ । ਅਨ੍ਯੇਧਾਂ ਚ ਨਿषਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਲੋਕੇ ਵੇਦੇ ਵ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰ
ਮੱਛਰ, ਮੱਖੀ, ਭੰਵਰਾ, ਚਿਟੀ ਤੇ ਹੋਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਜੀਵ — ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਨਾਹ ਹਨ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਭਲ੍ਲੁਕਾਨਾਂ ਸ਼ਰਭਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਨਿषਿਦ੍ਧਂ ਮृਗਨਾਭੀਨਾਂ ਗਰ੍ਦਭਾਨਾਂ ਚ ਮਾਂਸਕਮ੍
ਵਾਂਦਰ, ਰੀਛ, ਸ਼ਰਭ, ਕਸਤੂਰੀ ਹਿਰਣ ਤੇ ਖਚਰ ਦਾ ਮਾਸ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਮਹਿषੀਣਾਂ ਚ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦਧਿ ਘृਤਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਂ ਚ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਵਨੀਤਕਮ੍
ਮੱਝ ਦੀ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਮੱਖਣ — ਇਹ ਸਭ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਮਾਂਸਮੁਚ੍ਛੈਃਸ਼੍ਰਵਸਕਂ ਤਸ੍ਯ ਦੁਗ੍ਧਾਦਿਕਂ ਤਥਾ । ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉੱਚੈਹ੍ਸ਼੍ਰਵਾਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਾਸ, ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਆਦਿਕ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ — ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਰ੍ਦ੍ਰਕਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਰਵੇਰ੍ਦਿਨੇ । ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਚਲਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੁਗ੍ਧਮੇਵ ਚ
ਅਦਰਕ ਸੂਰਜਵਾਰ ਸਭ ਲਈ ਮਨਾਹ ਹੈ, ਬਿਆਸਿਆ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਖਾਣਾ ਵੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਵੀ ਮਨਾਹ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯਵੀਰਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤਦਨ੍ਨਂ ਚ ਸੁਰਾਤੁਲ੍ਯਂ ਗੋਮਾਂਸਾਧਿਕਮੇਵ ਚ
ਚਾਰਾਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਸੰਸਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਮਨਾਹ ਹੈ; ਐਸਾ ਖਾਣਾ ਸ਼ਰਾਬ ਵਰਗਾ ਤੇ ਗਾਊਂ ਦੇ ਮਾਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵੀਰਾਨ੍ਨਂ ਚ ਯੋਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜ੍ਞਾਨਦੁਰ੍ਬਲਃ । ਪਿਤृਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਫਲਂ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨਹੀਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਸਕਾਰ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।