ਪੂਜਾਧਾਰਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪੂਜਨਕ੍ਰਮਃ
ਪੂਜਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮ-ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦਦਾਤਿ ਹਰਯੇ ਚੋਪਚਾਰਾਂਸ਼੍ਚ षੋਡਸ਼
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਾਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਸਨਂ ਵਸਨਂ ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਘ੍ਯਮਾਚਮਨੀਯਕਮ੍ 1.26.
ਅਸਨ, ਕਪੜਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ—
ਗਨ੍ਧਂ ਮਾਲ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਚ ਲਲਿਤਾਂ ਸੁਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਤੇ ਸੁਹਣੀ, ਵੱਖਰੀ ਖਟਿਆ—
ਗਨ੍ਧਾਨ੍ਨਤਲ੍ਪਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਵਿਨਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼
ਖੁਸ਼ਬੂ, ਭੋਜਨ, ਖਟਿਆ, ਤੇ ਪਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਹੋਰ ਬਾਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮੂਲੇਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਾਧਕਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਤਮ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਮੇਤ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਆਦੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਾਸ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੋ।
ਵਰ੍ਣਨ੍ਯਾਸਂ ਵਿਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਪਾਤ੍ਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍
ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਭੇਟ ਪਾਤਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
ਜਲੇਨਾਪੂਰ੍ਯ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸੰਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।
ਪੂਜੋਪਕਰਣਂ ਤੇਨ ਜਲੇਨ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਧੋ ਲਵੋ।
ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਗੁਰੁਦਤ੍ਤੇਨ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਕृष੍ਣਮਨਨ੍ਯਧੀਃ
ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਧਿਆਨ ਪਧਤੀ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਅਙ੍ਗ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਦੇਵਂ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍
ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਦੇਵਤਾ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵੋਪਹਾਰਂ ਵਿਵਿਧਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਚ ਕਵਚਂ ਪਠੇਤ੍ 1.26.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸਤੁਤਿ ਪਾਠ ਕਰੋ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਦੇਵਪੂਜਾਂ ਚ ਯਜ੍ਞਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਯਜਨ ਕਰੇ।
ਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਵਿਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਕਮ੍
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ, ਧਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਸੂਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਸੂਤਰ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਯਤੀਨਾਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਚ ਵਿਧਵਾਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ, ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ—
ਕਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਭੋਗ੍ਯਂ ਭੋਗ੍ਯਮੇਵ ਵਾ
ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ; ਕੀ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਹੈ, ਕੀ ਨਹੀਂ?
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮੀਰਣਾਹਾਰੀ ਫਲਾਹਾਰੀ ਚ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਫਲ ਖਾ ਕੇ।
ਅਨ੍ਨਾਹਾਰੀ ਯਥਾ ਕਾਲੇ ਗृਹੀ ਚ ਗृਹਿਣੀਯੁਤਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਘਰ-ਵਾਲੀ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਹਸਥ ਹਨ।
ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਗृਹਿਣਾਂ ਸਦਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ-ਵਾਲੀ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਿਸ਼-ਭੋਜਨ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਂ ਵਿष੍ਠਾ ਜਲਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਜੋ ਭੋਜਨ, ਗੰਦਗੀ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮੂਤਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਲ-ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਾਮਤੋऽਨ੍ਨਂ ਚ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਹਰਿਵਾਸਰੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਇਹ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਗृਹੀ ਸ਼ੈਵਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜ੍ਞਾਨਦੁਰ੍ਬਲਃ
ਇੱਕ ਘਰਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਭਗਤ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਕृਮਿਭਿਃ ਸ਼ਾਲਿਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ 1.27.
—ਉਹ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਕੀੜਿਆਂ ਜਾਂ ਪੌਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮੀਦਿਨੇ ਰਾਮਨਵਮੀਦਿਵਸੇ ਹਰੇਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ—
ਉਪਵਾਸਾਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਫਲਂ ਮੂਲਂ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍
—ਜੇ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—