ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਗृਹਸ੍ਥੋऽਹਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸੀ ਚ ਵਿਵੇਕਿਨਾਮ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ਿषਾਮ੍
ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਿਵੇਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਾਂ। ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਦੂਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਂ।
ਏਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਣਾਂ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਚ ਸੁਖੇष੍ਵਹਮ੍ । ਮਿ (ਇ) ष੍ਟਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦੇषੁ ਦਾਨੇषੁ ਚਾऽऽਤ੍ਮਦਾਨਕਮ੍
ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ ਹਾਂ, ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਾਨ ਹਾਂ।
ਸਂਚਯੇषੁ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਮਦਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕਠੋਰੇषੁ ਤਪਸ਼੍ਚਾਹਂ ਫਲੇषੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਏਵ ਚ
ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮਕਰਮ ਹਾਂ, ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹਾਂ। ਕਠਿਨ ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤਪ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟਸਿਦ੍ਧਿषੁ ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯਮਹਂ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰੀषੁ ਚ । ਨਗਰੇषੁ ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚੀ ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਯਤ੍ਰ ਵੈष੍ਣਵਃ
ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਕਾਮਯ ਹਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੇषੁ ਸ੍ਥੂਲੇषੁ ਅਹਮੇਵ ਮਹਾਨ੍ਵਿਰਾਟ੍ । ਪਰਮਾਣੁਰਹਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਮਹਾਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਸਭ ਆਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਵਿਰਾਟ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਂ।
ਵੈਦ੍ਯਾਨਾਮਸ਼੍ਵਿਨੀਪੁਤ੍ਰੌ ਜੌषਧੀषੁ ਰਸਾਯਨਮ੍ । ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੀਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਿषਾਦਃ ਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਿਣਾਮ੍
ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਹਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਹਾਂ। ਮੰਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹਾਂ।
ਰਾਗਾਣਾਂ ਮੇਘਮਲ੍ਲਾਰਃ ਕਾਮੋਦਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਸੁ ਚ । ਮਤ੍ਪਾਰ੍षਦੇषੁ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮਾ ਮਦ੍ਵਨ੍ਵੁष੍ਵਹਮੁਦ੍ਧਵਃ
ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੇਘਮਲ੍ਹਾਰ ਹਾਂ, ਉਸ ਰਾਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮੋਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਦਾਮ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਧਵ ਹਾਂ।
ਪਸ਼ੁਜਨ੍ਤੁषੁ ਗੌਸ਼੍ਚਹਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਕਾਨਨੇषੁ ਚ । ਤੀਰ੍ਥਪੂਤਸ਼੍ਚ ਪੂਤੇषੁ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕੇषੁ ਚ ਵੈष੍ਣਵਃ
ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗਾਂ ਹਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਹਾਂ। ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਿਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਹਾਂ।
ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਤ੍ਪਰਃ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸਕਸ਼੍ਚ ਯਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਙ੍ਕੁਰਰੂਪੋऽਹਮਾਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅੰਕੁਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਮਯਿ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਸਂਤਤਮ੍ । ਯਥਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਫਲਾਨ੍ਯੇਵ ਫਲੇषੁ ਚਾਙ੍ਕੁਰਸ੍ਤਰੋਃ
ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਦਾ ਅੰਕੁਰ।
ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਰੂਪੋऽਹਂ ਨ ਚ ਮਤ੍ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੀऽਹਂ ਨ ਮੇऽਪੀਸ਼ੋ ਹ੍ਯਹਂ ਕਾਰਣਕਾਰਣਮ੍
ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਬੀਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਮਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਜਨਾ ਮਾਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਪਿਨਃ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਪਾਪਗ੍ਰਸ੍ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾ ਵਞ੍ਚਿਤੇਨ ਚ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾऽਹਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਹਂ ਨਾਦृਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਠੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਯਤ੍ਰਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਦਯਸ੍ਤਥਾ । ਗਤੇ ਮਯਿ ਤਥਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਦੇਹੇ (ਵੇ) ਯਥਾऽਨੁਗਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਆਦਿ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹ ਤੋਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੇ ਵ੍ਰਜੇਸ਼ ਨਨ੍ਦ ਤਾਤ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਂ ਵ੍ਰਜ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਚ ਤਾਂ ਰਾਧਾਂ ਯਸ਼ੋਦਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ
ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੰਦ ਜੀ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਮਝ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਰਾਧਾ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੱਸੋ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵ੍ਰਜੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਨੁਗੈਃ ਸਹ । ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਯੋषਿਤਾਂ ਵਰੇ
ਗਿਆਨ ਸਮਝ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸੁਣਾਇਆ।
ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਜਹਃ ਸ਼ੋਕਂ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਾਰਦ । ਕृष੍ਣੋ ਯਦ੍ਯਪਿ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੋ ਮਾਯੇਸ਼ੋ ਮਾਯਯਾ ਰਤਃ
ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਯਸ਼ੋਦਯਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਮਾਧਵਮ੍ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਂ ਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਯਸ਼ੋਦਾ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਮੁੜ ਮਾਧਵ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਾਲੇ ਨੰਦਨੰਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਕृਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ । ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਨੰਦ ਜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਏ।
ਅਥ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਃ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਚ ਪਰਮੋ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮ ਆਨੰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭੁਵੋ ਭਾਰਾਵਤਰਣੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ । ਪਰਾਤ੍ਪਨਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਸ਼ੇषਵਨ੍ਦਿਤਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟੋ ਨਨ੍ਦਸ੍ਤਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ । ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਗੋਕੁਲਾਚ੍ਚ ਵਿਰਹਜ੍ਵਰਕਾਤਰਮ੍
ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਗੋਕੁਲ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਏ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਗਚ੍ਛ ਨਨ੍ਦਵ੍ਰਜਂ ਨਨ੍ਦ ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਭ੍ਰਮਂ ਭੁਵਿ । ਸ਼ृਣੁ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੋਕਗ੍ਰਨ੍ਥਿਨਿਕृਨ੍ਤਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੰਦ ਜੀ, ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡੋ। ਪਰਮ ਸੱਚ, ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੰਢ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਭੂਮਿਰਾਕਾਸ਼ੋ ਜਲਂ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ । ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗਣੈਰੇਤੈਃ ਪਞ੍ਚਭੂਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਗ — ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈषਾਂ ਦੇਹਿਨਾਂ ਤਾਤ ਦੇਹਸ਼੍ਚ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਃ । ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਃ ਕृਤ੍ਰਿਮਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਨ੍ਮਾਯਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਝੂਠਾ, ਬਣਾਵਟੀ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਦੇਹਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੈषਾਂ ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਮਾਯਾਸਂਕੇਤਰੂਪਂ ਤਦਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰੂਪ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਸੁਨਸ੍ਤਾਤ ਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕਸ੍ਯ ਪਤਿਸ੍ਤੁ ਵਾ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਭ੍ਰਮਣਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੂਰਿਜਨ੍ਮਨਿ
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ? ਕੌਣ ਔਰਤ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ? ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਭ ਜੀਵ ਅਣਗਣੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ । ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਖ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਤੇ ਸ਼ੋਕ — ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕੇषਾਂ ਵਾ ਜਨ੍ਮ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇषੁ ਕੇषਾਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਗृਹੇ । ਕੇषਾਂ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਕੇषਾਂ ਵਾ ਬੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਃ
ਕਈਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਅਤਿਨੀਚੇषੁ ਕੇषਾਂ ਵਾ ਕੇषਾਂ ਕृਮਿषੁ ਵਿਟ੍ਸੁ ਚ । ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ ਕੇषਾਂ ਵਾ ਕੇषਾਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਜਨ੍ਤੁषੁ
ਕਈਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਗੰਦ ਵਿੱਚ। ਕੁਝ ਦਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ।