ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਤਾਤ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਪ੍ਰਤਾਪਃ ਪੂਜਨਂ ਪਰਮ੍
ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਦਾ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ, ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾਮ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਸੁਖਂ ਮ੍ਰਮਨ੍ । ਵਨਵਾਸਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਲਨਾਯ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਪਥਮਿਚ੍ਛਯਾऽਨਿਚ੍ਛਯਾऽਥਵਾ । ਨ ਕृਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਲਨਂ ਯੋ ਹਿ ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸੂਤਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਹ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹ ਕੇ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂ ਲਵੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅੰਤ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੇ ਸ ਪਚਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ । ਤਤੋ ਮੂਕੋ ਭਵੇਤ੍ਕੁषਠੀ ਮਾਨਵਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੂੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤਕ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੋਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੋ ਵਿਧਾਯ ਕਲ੍ਕਲਂ ਜਟਾਮ੍ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਚ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਗੁੰਝ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਨ੍ਮਹਾਰਾਜਾਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ੍ਵਤਨੁਂ ਮੁਨੇ । ਪਾਲਨਾਯ ਪਿਤੁਃ ਸਤ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਬਭ੍ਰਾਮਕਾਨਨ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਉ ਦਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਭਗਿਨੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀ ਕਾਨਨੇ ਘੋਰੇ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੁਗੌਤੁਕਾਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮਂ ਕੁਲਟਾ ਕਾਮਾਰ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਤਦਾ । ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਸੂਰ੍ਚ੍ਛਮਾਪ ਸ੍ਮਰੇਣ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਖੜ ਖੜ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਨਿਕਟਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਮਿਤੋਵਾਚ ਕਾਮੁਕੀ । ਸ਼ਸ੍ਵਧੌਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾऽਤਿਪ੍ਰੌਢਾ ਕਾਮਦੁਰ੍ਮਦਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਕਾਮ ਭਰੀ, ਹੰਸਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਤੇ ਕਾਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖੋਵਾਚ ਹੇਰਾਮ ਹੇ ਧਨਸ਼੍ਯਾਮ ਰੂਪਧਾਮ ਸੁਣਾਨ੍ਵਿਤ । ਮਾਯਾਨੁਰਕ੍ਤਾਂ ਵਨਿਤਾਂ ਮਾਂ ਗृਹਾਣ ਸੁਨਿਰ੍ਜਨੇ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ, ਸੁਣੋ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਣੀ ਬਣਾਓ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਉਵਾਚ ਸਧੁਰੇਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਾਵਭੀਤਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੌਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ ਅਮ੍ਬਮਾਤਃ ਸਭਾਰ੍ਯੋऽਹਮਭਾਰ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛ ਮੇऽਨੁਜਮ੍ । ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਿਯੋऽਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਭਜੇਦਿਤਰਂ ਚ ਸੁਖਾਲਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਅਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।'
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੁਦਾ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਮਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ!' ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਉ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਵਿਹਾਯ ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਹੇ ਮੂਢੇ ਦਾਸਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਸੀਤਾਦਾਸੀ ਚ ਮਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਸੀਤਾਦਾਸੋऽਹਮੇਵ ਚ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੂਰਖੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਾਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਸੀਤਾ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਤੇ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸੀਤਾ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।'
ਭਵ ਸੀਤਾਸਪਤ੍ਨੀ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਮਂ ਮਦੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚਯਥਾ ਸਤਿ
ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਬਣ ਜਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਾਂ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਨ ਹृਤਮਾਨਸਾ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੂਢਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੇष੍ਠਤਾਲੁਕਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਮਤਿ ਹਾਰੀ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਔਰਤ, ਸੁੱਕੀ ਗਲੇ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਜੀਭ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖੋਵਾਚ ਯਦੀ ਤ੍ਯਜਸਿ ਮਾਂ ਮੂਢ ਕਾਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਯੁਵਯੋਸ਼੍ਚ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯ ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੂੰ ਮੂਰਖ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਆਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਮੋਹਿਨੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਪੂਜ੍ਯੇ ਬਭੂਵ ਸਃ । ਰਮ੍ਭਾਸ਼ਾਪੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਛਾਗਮਸ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਮੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਪਮਾਨਤ ਹੋਇਆ। ਰੰਭਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ ਬਕਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਵੈਦ੍ਯਸ਼੍ਚੋਰ੍ਵਸ਼ੀਸ਼ਾਪਾਦ੍ਯਜ੍ਞਭਾਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਰੂਪਹੀਨਃ ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚ ਮੇਨਾਸ਼ਾਪੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸਵਰਵੈਦ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੇ ਮੈਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੁਬੇਰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਗਵਾ ਬੈਠਾ।
ਕਾਮੋ ਘृਤਾਚੀਸ਼ਾਪੇਨ ਬਭੂਵ ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਛਿਵਾਤ੍ । ਬਲਿਰ੍ਮਦਾਲਸਾਸ਼ਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕਾਮ, ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਦਾਲਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬਲੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠਾ।
ਸ਼ਾਪੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹृਤਭਾਰ੍ਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ । ਮਮ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਤਥਾ ਰਾਮੋ ਹृਤਭਾਰ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਾਮਾਤੁਰਾਂ ਯੌਵਨਸ੍ਥਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਨ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਧਰ੍ਮਭੀਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਾਧ੍ਯਂਦਿਨੇ ਪੁਰਾ
ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਛਾ ਹਾਵੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਪ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਠੁਕਰਾਵੇ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਬਦ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਃ ਪਰਤ੍ਰ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਵਾਕ੍ਯਮਰ੍ਧਯਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮੌਜ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ੂਰਨਖਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਧਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਨਾਸਿਕਾਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰੇਣ ਲੀਲਯਾ । ਤਸ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਯੁਯੁਧੇ ਬਲਵਾਨ੍ਖਰਦੂषਣਃ
ਉਸਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦਾਰ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਖਰ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸੀ, ਜੰਗ ਕਰਨ ਆ ਗਏ।
ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ ਜਗਾਮ ਯਮਾਲਯਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ਖਰਦੂषਣਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਖਰ, ਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਮृਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਪੁष੍ਕਰਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਰਨਖਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਪਃ । ਉਵਾਚ ਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰਾਹਾਰਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਤੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਤਨ੍ਮਨੋ ਮਤ੍ਵਾ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਕਰੋषਿ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਪਃ । ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਔਖਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।'