ਕृਤਾਧਿਵਾਸਂ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵ ਮਙ੍ਗਲਸਂਯੁਤਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤਮਾਤਾ ਚ ਕੈਕੇਯੀ ਸ਼ੋਕਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਕੈਕਈ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਰਯਾਮਾਸ ਰਾਜਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵਮਙ੍ਗੀਕृਤਂ ਵਰਮ੍ । ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਵਾਸਂ ਚ ਰਾਜਤ੍ਵਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਚਨ ਮੰਗ ਲਏ—ਰਾਮ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਤੇ ਭਰਤ ਲਈ ਰਾਜ।
ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਮਹਾਰਾਜੋ ਨੇਯੇष ਪ੍ਰੇਮਮੋਹਿਤਃ । ਧਰ੍ਮਸਤ੍ਯਭਯੇਨੈਵੋਵਾਚ ਰਾਮੋ ਨृਪਂ ਸੁਧੀ
ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਵਚਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ ਤਡਾਗਸ਼ਤਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਵਾਪੀਦਾਨੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਸੌ ਤਲਾਬ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪੁੰਨ ਇਕ ਕੂਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਵਾਪੀਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਨਤਃ
ਦਸ ਕੂਏਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪੁੰਨ ਇਕ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਯਜ੍ਞੈਕੇਨ ਨਰਾਧਿਪ
ਦਸ ਧੀਆਂ ਵਿਆਹਣ ਨਾਲ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪੁੰਨ ਇਕ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ।
ਸ਼ਤਯਜ੍ਞੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕृਜ੍ਜਨਃ । ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਚ
ਸੌ ਯੱਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪੁੰਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ਼ਤਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ । ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਲਭਤੇ ਨੂਨਂ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਸਤ੍ਯਬਾਲਨਾਤ੍
ਸੌ ਪੁੱਤ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਇਕ ਸੱਚੇ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਾਤ੍ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਨृਤਾਤ੍ਪਾਤਕਂ ਪਰਮ੍ । ਨ ਹਿ ਗਹ੍ਘਾਸਮਂ ਤੀਰ੍ਯਂ ਮ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਾਤ੍ਪਰਃ
ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਝੂਠ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪਰੋ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪਰਂ ਧਨਮ੍ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ ਪਰਃ ਕੋ ਵਾ ਸ੍ਪਧਰ੍ਮਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਤਾਤ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਪ੍ਰਤਾਪਃ ਪੂਜਨਂ ਪਰਮ੍
ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਦਾ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ, ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾਮ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਸੁਖਂ ਮ੍ਰਮਨ੍ । ਵਨਵਾਸਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਲਨਾਯ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਪਥਮਿਚ੍ਛਯਾऽਨਿਚ੍ਛਯਾऽਥਵਾ । ਨ ਕृਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਲਨਂ ਯੋ ਹਿ ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸੂਤਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਚਾਹ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹ ਕੇ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂ ਲਵੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅੰਤ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੇ ਸ ਪਚਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ । ਤਤੋ ਮੂਕੋ ਭਵੇਤ੍ਕੁषਠੀ ਮਾਨਵਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੂੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤਕ ਸੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੋਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੋ ਵਿਧਾਯ ਕਲ੍ਕਲਂ ਜਟਾਮ੍ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਚ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਗੁੰਝ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਨ੍ਮਹਾਰਾਜਾਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ੍ਵਤਨੁਂ ਮੁਨੇ । ਪਾਲਨਾਯ ਪਿਤੁਃ ਸਤ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਬਭ੍ਰਾਮਕਾਨਨ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਉ ਦਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਭਗਿਨੀ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀ ਕਾਨਨੇ ਘੋਰੇ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੁਗੌਤੁਕਾਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮਂ ਕੁਲਟਾ ਕਾਮਾਰ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਤਦਾ । ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਸੂਰ੍ਚ੍ਛਮਾਪ ਸ੍ਮਰੇਣ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਖੜ ਖੜ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਨਿਕਟਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਮਿਤੋਵਾਚ ਕਾਮੁਕੀ । ਸ਼ਸ੍ਵਧੌਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾऽਤਿਪ੍ਰੌਢਾ ਕਾਮਦੁਰ੍ਮਦਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਕਾਮ ਭਰੀ, ਹੰਸਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਤੇ ਕਾਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖੋਵਾਚ ਹੇਰਾਮ ਹੇ ਧਨਸ਼੍ਯਾਮ ਰੂਪਧਾਮ ਸੁਣਾਨ੍ਵਿਤ । ਮਾਯਾਨੁਰਕ੍ਤਾਂ ਵਨਿਤਾਂ ਮਾਂ ਗृਹਾਣ ਸੁਨਿਰ੍ਜਨੇ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ, ਸੁਣੋ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਣੀ ਬਣਾਓ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਉਵਾਚ ਸਧੁਰੇਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਾਵਭੀਤਸ਼੍ਚ ਨਾਰਦ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੌਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ ਅਮ੍ਬਮਾਤਃ ਸਭਾਰ੍ਯੋऽਹਮਭਾਰ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛ ਮੇऽਨੁਜਮ੍ । ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਿਯੋऽਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਭਜੇਦਿਤਰਂ ਚ ਸੁਖਾਲਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਅਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।'
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੁਦਾ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਮਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ!' ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਉ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਉਵਾਚ ਵਿਹਾਯ ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਹੇ ਮੂਢੇ ਦਾਸਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਸੀਤਾਦਾਸੀ ਚ ਮਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਸੀਤਾਦਾਸੋऽਹਮੇਵ ਚ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੂਰਖੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਾਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਸੀਤਾ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਤੇ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸੀਤਾ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।'
ਭਵ ਸੀਤਾਸਪਤ੍ਨੀ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਮਂ ਮਦੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚਯਥਾ ਸਤਿ
ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਬਣ ਜਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਾਂ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਨ ਹृਤਮਾਨਸਾ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਮੂਢਾ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੇष੍ਠਤਾਲੁਕਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਵਲੋਂ ਮਤਿ ਹਾਰੀ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਔਰਤ, ਸੁੱਕੀ ਗਲੇ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਜੀਭ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖੋਵਾਚ ਯਦੀ ਤ੍ਯਜਸਿ ਮਾਂ ਮੂਢ ਕਾਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਯੁਵਯੋਸ਼੍ਚ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯ ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਤੂੰ ਮੂਰਖ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਆਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਮੋਹਿਨੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਪੂਜ੍ਯੇ ਬਭੂਵ ਸਃ । ਰਮ੍ਭਾਸ਼ਾਪੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਛਾਗਮਸ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਮੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਪਮਾਨਤ ਹੋਇਆ। ਰੰਭਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ ਬਕਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਵੈਦ੍ਯਸ਼੍ਚੋਰ੍ਵਸ਼ੀਸ਼ਾਪਾਦ੍ਯਜ੍ਞਭਾਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਰੂਪਹੀਨਃ ਕੁਬੇਰਸ਼੍ਚ ਮੇਨਾਸ਼ਾਪੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸਵਰਵੈਦ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੇ ਮੈਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੁਬੇਰ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਗਵਾ ਬੈਠਾ।