ਬਭੂਵ ਦਰ੍ਪਃ ਸਾਵਿਞ੍ਯਾ ਵੇਦਮਾਤਾऽਹਮੇਵ ਚ । ਕਾਲੇ ਚਕਾਰ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਪੁਤ੍ਰਾਯਾ ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਬਭੂਵ ਦਰ੍ਪਂ ਗਙ੍ਗਯਾ ਅਹਂ ਨਿਵਣਿਦੇਤਿ ਚ । ਜਹ੍ਨੁਦ੍ਵਾਰਾ ਚ ਤਦ੍ਦਰ੍ਪ ਜਹਾਰ ਜਗਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਕਿ 'ਮੈਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਾਂ'। ਜਹਨੂ ਰਾਹੀਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਸਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਹਾਰ ਮਨਸਾਦਰ੍ਪ ਦੁਰ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰਾ ਪੁਰਾ ਮੁਨੇ । ਵਿਰਜੋਪਗਤਂ ਕृष੍ਣਂ ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਮਾਸ ਕੋਪਤਃ
ਮਨ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੁਰਗਾ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਵਿਰਜਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲੱਗੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਂ ਰਾਸਗੁਹਂ ਗੋਪੀਭਿਰ੍ਵਿਨਿਵਾਰਿਤਮ੍ । ਦੌਵਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਵੇਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤਂ ਤਂ ਚ ਦਰ੍ਪਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਰਾਸ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਦੁਆਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
ਸੁਦਾਮ੍ਨਾ ਨਿਜਭਕ੍ਤੇਨ ਰਾਧਾ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬਭੂਵ ਹ । ਦੇਵੇਨ ਸਹਸਾ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਗੋਲੋਕਾਦਾਗਤਾ ਧਰਾਮ੍
ਸੁਦਾਮਾ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਵਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ।
ਵृषਭਾਨੁਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਜਾਤਾ ਕਲਾਵਤ੍ਯਾਂ ਚ ਨਾਰਦ । ਕृष੍ਣਸ੍ਤਦਨੁਰੌਧੇਨ ਕਂਸਭੀਤਿਚ੍ਛਲੇਨ ਚ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਕਲਾਵਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਕੇ ਚਲਿਆ।
ਸਮਾਗਤੋ ਨਨ੍ਦਗੇਹਂ ਤੇਨਾਹਂ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਃ । ਸੁਦਾਮ੍ਨਃ ਸ਼ਾਪਵੀਚ੍ਛੈਦਪਾਲਨਾਰ੍ਥ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਉਹ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨੰਦਨੰਦਨ, ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਦਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸੀ।
ਪੁਨਰ੍ਜਗਾਮ ਮਥੁਰਾਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ । ਅਸ੍ਯਾਪਰਮਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਕੋ ਵਾ ਜਨਾਤਿ ਨਾਰਦ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਾਪਸ ਗਿਆ—ਇਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਭੇਤ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਥਂ ਜਾਤਃ ਸਮਾਯਾਤੇ ਸਥੁਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਗੋਕੁਲਮ੍ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਪਰਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਗੋਕੁਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ—ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣ।
ਯਥਾ ਜਗਾਮ ਮਥੁਰਾਂ ਨਨ੍ਦਾਨ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਨਃ । ਸ਼ੋਕਂ ਨਨ੍ਦੋ ਯਸ਼ੋਦਾ ਚ ਯਥਾ ਸਂਪ੍ਰਪ ਦੈਵਤਃ
ਨੰਦ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨੰਦਨੰਦਨ ਮਥੁਰਾ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ, ਤੇ ਨੰਦ ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ—ਇਹ ਸਭ ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦੈਵੀ।
ਯਥਾ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਵੋ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਵਨੇ । ਵਨੇ ਵਨੇ ਕਾ ਵਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਨ੍ਯਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਂਚਨ
ਜਿਵੇਂ ਗਵਾਲੇ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ?
ਵਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਵਨ੍ਯਪਦਮਪਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾ ਵਨੇ ਵਨੇ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਾऽਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਾ ਬਭ੍ਰਾਮ ਭਾਮਿਨੀ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਕਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮੁਨਿ।
ਗ੍ਰਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਬਭ੍ਰਮ ਚੇਤਨਾऽਚੇਤਨਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ; ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਉਹ ਅਕੇਲੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਾ ਸ਼੍ਵਸਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀ ਤਲ੍ਪੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ਤ੍ਥਾਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਹਰ ਪਲ ਉਹ ਹੰਝੂ ਭਰਦੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ; ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਖੱਟ ਤੇ ਲੈਟ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉੱਠ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮo ਮਹਾo ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਜਨ੍ਮਖo ਉਤ੍ਤo ਨਾਰਦਨਾo ਅष੍ਟਪ़ਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ ਅਠਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਥੈਕੋਨषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦਰ੍ਪਭਞ੍ਜਨਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦਰ੍ਪਭਙ੍ਗਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਨਿਸ਼ਾਮਜ
ਹੁਣ ਉਨੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸਭ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜੀ ਗਈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਇਨ੍ਦੋ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਸਭਾਯਾਂ ਚ ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨਾਦ੍ਵਰਾਤ੍ । ਨੋਤ੍ਤਸ੍ਯੌ ਸ੍ਵਗੁਰੁਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਿष੍ਠਂ ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਗੁਰੁਰ੍ਜਗਾਮਾਤਿਰੁष੍ਟਃ ਸ੍ਵਾਪਮਾਨੇ ਸਮਤ੍ਮਰਃ । ਤਥਾਪਿ ਕृਪਯਾ ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਮ੍
ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਬੇਅਦਬੀ ਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ; ਪਰ ਦਇਆ, ਧਰਮ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਨਾ ਸ਼ਪੇਨ ਤਦ੍ਦਰ੍ਵਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੀਭੂਤੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਅਨ੍ਯਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨ ਸ਼ਪੇਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਵਾ ਚਾਤਿਕਿਲ੍ਵਿषਮ੍
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੀ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ।
ਤ੍ਥਾऽਪਿ ਤਂ ਚ ਫਲਤਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਨਾਰਦ । ਯੋ ਯਂ ਹਿਂਸ੍ਰਂ ਸਾਪਰਾਧਂ ਸ਼ਪੇਤ੍ਕੋਪੇਨੇ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਧਰਮੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸਾਪਰਾਧਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੋ ਨष੍ਟਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਿਣਃ । ਤੇਨਾਧਰ੍ਮੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧਰਮ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਭੀਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਰੋਵਰਮ੍ । ਸਰਸਃ ਬਦ੍ਮਸੂਤ੍ਰੇ ਚ ਨਿਵਾਸਂ ਚ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਡਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਕ ਝੀਲ ਵਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਝੀਲ ਦੇ ਕੌਲ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ।
ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹਨ੍ਯਾ ਚ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਸਰੋਵਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਭਰਤਵਰ੍षੇਚ ਤਪਃਸ੍ਥਾਨਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਤਪੱਸੀਆਂ ਦਾ ਤਪ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਪੁष੍ਕਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਵਿਦਃ । ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟਂ ਹਰੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਭਕ੍ਤੋ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਉਹੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਪੁਰਾਣ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਭਗਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜੋਂ ਵੰਞ ਗਿਆ,
ਬਲਾਜ੍ਜਹਾਰ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਹੁषੋ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਚੀਂ ਵਰਾਰੋਹਾ ਮਨਪਤ੍ਯਾਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਤਾਂ ਧਰਮੀ ਨਾਹੁਸ਼ ਨਾਮਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ; ਤੇ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਙ੍ਗਂ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਹृਦਯੇਨ ਵਿਦੂਯਤਾ । ਨਵਯੌਵਨਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਰਦ ਲੈ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ,
ਸੁਕੋਮਲਂ ਤਾਂ ਸੁਦਤੀਂ ਵਦਨ੍ਤੀਂ ਚ ਮਹਾਸਤੀਮ੍ । ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ ਰਾਜਾਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਾਮੇਨ ਯੌਵਨੇਨ ਚ
ਬਹੁਤ ਨਰਮ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਾਹੁਸ਼ ਕਾਮ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਹੁष ਉਵਾਚ ਥਾਤੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਾऽਹੋਨ ਬੌਧ੍ਯਾ ਚ ਸਤਾਮਪਿ
ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਈਦृਸ਼ੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭਗਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਲੁਬ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਯੋषਿਤਿ । ਈਦृਸ਼ੀ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਯਸ੍ਯ ਪਰਭਾਰ੍ਯਾਸੁ ਤਨ੍ਮਨਃ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਔਰਤ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਰਾਈਆਂ ਜਣਾਨੀਆਂ ਵੱਲ ਲੁੱਭਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਪਰਾਈਆਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾ ਅਗ੍ਰੇ ਚ ਕਾ ਰਮ੍ਭਾ ਕੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਕਾ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ। ਕਾ ਵਾ ਮੇਨਾ ਘृਤਾਚੀ ਵਾ ਰਤ੍ਨਮਾਲਾ ਕਲਾਵਤੀ
ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਕਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਰੰਭਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਉਰਵਸ਼ੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਤਿਲੋਤਮਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਮੇਨਾ ਜਾਂ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਰਤਨਮਾਲਾ ਜਾਂ ਕਲਾਵਤੀ ਹੈ?