ਵਾਸੁਕਿਸ੍ਤਤ੍ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਤਿਕੋਪਤਃ
ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਪਸੇਨਾਗ੍ਰਣੀਨਾਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਪਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਰਦਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਗਾਃ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ 4.51.
ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਨਾਗਨਿਸ਼੍ਵਾਸਵਾਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਮृਤਾ ਇਵ
ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ।
ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਪੀਯੂषਵਰ੍षਣੇਨ ਚ
ਧਨਵੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਸਾ ਕੇ,
ਚੇਤਨਾਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ
ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾ ਜृਂਭਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮृਤਾ ਇਵ
ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਬੁਬੁਧੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸਂਕਟਮ੍
ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪੂਰਾ ਸੰਕਟ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਵਾਸੁਕਿਰੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪੂਜਾ ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਵਾਸੁਕੇਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯੋਵਾਚ ਕਨ੍ਯਕਾ
ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੀ।
ਮਨਸੋਵਾਚ ਭਦ੍ਰਾਭਦ੍ਰਂ ਦੈਵਸਾਧ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ: 'ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗੀ।'
ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਸਂਹਰਿष੍ਯਾਮਿ ਲੀਲਯਾ ਸਮਰਸ੍ਥਲੇ
'ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੀ।'
ਯਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਰਣਸ੍ਥਲੇ 4.51.
'ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ—'
ਗੁਰੁਰ੍ਮੇ ਭਗਵਾਞ੍ਛੇषਃ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍
'ਮੇਰਾ ਮਾਣਯੋਗ ਗੁਰੂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਧ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਬਿਭਰ੍ਮਿ ਕਵਚਂ ਕਣ੍ਠੇ ਪਰਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਙ੍ਗਲਮ੍
'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।'
ਸ਼ਿष੍ਯਾऽਹਂ ਮਂਤ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਭਗਵਤਃ ਪੁਰਾ
'ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੰਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ।'
ਸ਼ਂਭੋਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗਰੁਡੋ ਗਣਯਾਮਿ ਨ ਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
'ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਰੁੜ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਜਗਾਮੈਕਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਗਗਣਾਨ੍ਰੁषਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਯਤ੍ਰ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜਿੱਥੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ਮੁਖੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ,
ਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਧਨਵੰਤਰੀ, ਭਗਵਾਨ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ,
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਨ੍ਵਂਤਰਿਂ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯੋਵਾਚ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਬੋਲਿਆ,
ਮਨਸੋਵਾਚ ਵਦ ਜਾਨਾਸਿ ਕਿਂ ਸਿਦ੍ਧ ਸ਼ਿष੍ਯੋऽਸਿ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਚ ।। 4.51.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: ਦੱਸ, ਕੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਸਿੱਧ ਹੈਂ ਜਾਂ ਗਰੁੜ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈਂ?
ਅਹਂ ਚ ਵੈਨਤੇਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੌ ਸ਼ਂਭੋਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੌ
ਮੈਂ ਅਤੇ ਵੈਨਤੇਯਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰਸਃ ਪਦ੍ਮਂ ਸਮਾਨੀਯ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਗਤਂ ਪਦ੍ਮਪੁष੍ਪਂ ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਮ੍
ਉਹ ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ,
ਤਚ੍ਚ ਧਨ੍ਵਤਰਿਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਂਤ੍ਰਰੇਣੁਮੁष੍ਟਿਨਾ
ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੇ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਦੇਵੀ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚ ਗ੍ਰੀष੍ਮਸੂਰ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰਛੀ ਚੁੱਕੀ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਧਨ੍ਵਤਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਹ ਬਰਛੀ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪ ਵੇਖੀ,
ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵृਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲੇਸ਼੍ਵਰੀ ਰੁषਾ
ਉਹ ਬਰਛੀ ਬੇਅਸਰ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ।