ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਯਸ਼ਃ ਸ਼ੂਲਭृਤੋ ਦਰ੍ਪਭਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਦੈਵਤਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦਰ੍ਪਭਙ੍ਗਂ ਹਰੇਰ੍ਹਰੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਰੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਣਪੀਯੂषਮਤੁਲਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਕੰਨ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਸ਼ਤਮਖੋ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਮਖਾਨ੍ਮੁਦਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਕੀਤੇ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਤਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਤਪਸਾਂ ਫਲਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਵਧਦੀ ਗਈ।
ਸ ਜਜਾਪ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਸ਼ਤਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਹਾ ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸਂਪਨ੍ਮੂਢੋ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ।।4.47.
ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ।
ਏਕਦਾ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਧਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਵਸਂਸਦਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ—
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤਤਃ ਕੋਪਾਨ੍ਨੋਵਾਸ ਗृਹਮਾਯਯੌ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਮਨਸਾ ਦੀਨੋ ਯਾਤੁ ਸਂਪਦ੍ਧਰੇਰਿਤਿ
ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਦੌਲਤ ਹਰਿ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਗਤਃ ਪੀਠਾਜ੍ਜਗਾਮ ਤਾਰਕਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਰਕਾ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਇਆ।
ਵਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛ ਗृਹਂ ਨੈਵ ਗੁਰੁਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਘਰ ਜਾ; ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।
ਅਧੁਨਾ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਭੋਗਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੂਢ ਦੁਰਾਸ਼ਯ
ਹੁਣ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ।
ਸੁਦਿਨਂ ਦੁਰ੍ਦਿਨਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਜਗਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦੀਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਸ਼ਕਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਸਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾਂ ਤਾਮਹਲ੍ਯਾਂ ਗੌਤਮਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ 4.47.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੀ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸਂਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮੁਮੋਹ ਕਾਮਮੋਹਿਤਃ
ਸ਼ਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਧਾਯ ਤਦ੍ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ।
ਚਕਾਰ ਵਿਵਿਧਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ृਂਗਾਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਹਣੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾ ਸੁਖਸਂਭੋਗਾਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚੁੱਪਚਾਪ ਰਿਹਾ, ਸੁਖ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗੇਹੇ ਮਿਥੁਨਂ ਮੈਥੁਨੇ ਚ ਰਤਿਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜੋੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨਾਤਿਰੋषੇਣ ਬਭਞ੍ਜ ਸੁਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਗਿਆਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਖ ਦਾ ਪਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਲਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਰਾਸੇਨ ਦਧਾਰ ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ ਉਵਾਚ ਨੀਤਿਵਚਨਂ ਗੌਤਮਃ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍
ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਫੜ ਲਏ; ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰ ਜਗਤਾਂ ਸ੍ਰष੍ਟੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇ ਕਥਮੀਦृਸ਼ੀ
ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਪਰਪੌਤਰੇ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਇੰਝ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?
ਕਰ੍ਮਸਾਧ੍ਯਃ ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ਚ ਕੁਲਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ 4.47.
ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੁਭਾਵ, ਘਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨੀਨਾਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਤਵ ਗਾਤ੍ਰੇ ਭਵਤ੍ਵਿਹ
ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਣਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈ ਜਾਣਗੇ।
ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਯੋਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਜਣਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਖ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਚ੍ਛਾਪੇਨ ਗੁਰੋਃ ਕੋਪਾਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭਵ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਸੋਭਾ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੋऽਤਿਬਨ੍ਧੋਰ੍ਮੇ ਬਂਧੁਭੇਦਭਿਯਾ ਸੁਰ
ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੀ ਵਧੀਕ ਚਮਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ—