ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਕਥਂ ਤਦਾ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭੋ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਧੁਨਾ
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ?'
ਸ੍ਵਾਹੋਵਾਚ ਵਿਵਾਹੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਪੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਤਾ
ਸਵਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰੀਤ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਹੌਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।'
ਰੋਹਿਣ੍ਯੁਵਾਚ ਕੁਰੁ ਪਾਰਂ ਸ੍ਵਯਂ ਕਾਮੀ ਕਾਮਿਨਾਂ ਕਾਮਸਾਗਰਮ੍
ਰੋਹਿਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ।
ਵਸੁਂਧਰੋਵਾਚ ਯੇਨ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਭਵੇਚ੍ਛਂਭੋ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮੁਚਿਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ
ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰੇ, ਔਰਤ ਲਈ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸਂਜ੍ਞੋਵਾਚ ਨ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਸ਼ਂਭੋ ਸਤੀ ਜਾਨਾਤਿ ਸਂਗਤਮ੍
ਸੰਜ्ञਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਸਤੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ।
ਸ਼ਤਰੂਪੋਵਾਚ ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਦੀਪਂ ਤਾਂਬੂਲਂ ਤਲ੍ਪਂ ਨਿਰ੍ਮਾਯ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ।। 4.45.
ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਕੱਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਦੀਵਟੀ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਪਲੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੀ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਯੋਗੀਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਵਾਨ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਸ਼ਂਕਰ ਉਵਾਚ ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਰਃ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੇ ਚਪਲਤਾ ਕਥਮ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਨੇਕ ਔਰਤਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜਿਤਾਃ ਸੁਰਯੋषਿਤਃ
ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆ ਗਈ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਿष੍ਟਾਨਿ ਭਗਵਾਨਾਚਮ੍ਯ ਚ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਮੇਨਾਦਤ੍ਤੇ ਮਨੋਹਰੇ ੪੫ ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਦੀਪਸ਼ਤਕੈਰ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿ ਰ੍ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ
ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬੈਠਾ, ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾ ਦੀਵਟੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ।
ਰਤ੍ਨਦਰ੍ਪਣਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਂ ਮਂਡਿਤਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰੈਃ
ਸਫੈਦ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਆਇਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਾਢਯਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਕਈ ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ਸੁਰਨਿਰ੍ਮਾਣਵੈਕੁਂਠਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਕੁਝ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਕੈਲਾਸਂ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਨ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦਿਂਦ੍ਰਮਂਦਿਰਮ੍ 4.45.
ਕੁਝ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਅਥ ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਾਣਵਲ੍ਲਭੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਜ੍ਜੀਭੂਤਾਃ ਸਸਂਭ੍ਰਮਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਵਾਸਗੇਹਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਜ੍ਞਯਾ
ਵਾਸ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ—
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਮਾਹੇਂਦ੍ਰੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਰੁ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯਾਤਰਾ ਕਰ।
ਇਤ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ਂਕਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ—
ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ੇ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ਂਕਰੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲੇ,
ਮੇਨੋਵਾਚ ਸਹਸ੍ਰਦੋषਾਨ੍ਭਗਵਾਨਾਸ਼ੁਤੋषਃ ਕ੍ਸ਼ਮਿष੍ਯਸਿ
ਮੇਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪਦਾਂਬੁਜਭਕ੍ਤੈषਾ ਮਦ੍ਵਤ੍ਸਾ ਜਨ੍ਮ ਜਨ੍ਮਨਿ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੀ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਾਂਗੂ ਰਹੇਗੀ।
ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਹਰ੍षਾਸ਼੍ਰੁਪੁਲਕਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੇਨਕਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਹਿਮਾਲਯਃ 4.45.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਨਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਵੀ ਆ ਗਿਆ।
ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਵਤ੍ਸੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਿਮਾਲਯਮ੍
ਉਸਨੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, 'ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਧੀ?' ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਚ ਸ਼ਿਵਾਂ ਸ਼ਿਵੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ,
ਨਨਾਮ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀਰੋਦਨੇਨੈਵ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸਰ੍ਵਯੋषਿਤਃ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਰੋ ਪਈਆਂ।