ਪ੍ਰਧਾਨਾਙ੍ਗਮੁਖਂ ਧਾਤੁਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚ ਬਾਲਕਃ
ਧਾਤ੍ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ।
ਅਤਿਤੇਜਸ੍ਵਿਨਿ ਭृਗੁਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਨਾਗ੍ਨਿ ਸ਼ੌਨਕ
ਸ਼ੌਨਕਾ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਹੀਂ।
ਬਾਲੋऽਪ੍ਯਰੁਣਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਜਾਤਃ ਸਦ੍ਯੋऽਤਿਤੇਜਸਾ 1.22.
ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮਿਆ।
ਹਂਸਾ ਆਤ੍ਮਵਸ਼ਾ ਯਸ੍ਯ ਯੋਗੇਨ ਯੋਗਿਨੋ ਧੁਵਮ੍
ਹੰਸ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਸ਼ੀਭੂਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਹਿ ਬਾਲਕਃ
ਉਹ ਬੱਚਾ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਚੇਲਾ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਨ੍ਤਤਂ ਯਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਂ ਚ ਤਪਃਸੁ ਬਾਲਕਸ੍ਯ ਚ ਪੁਲਸ੍ਤਪਃਸੁ ਵੇਦੇषੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇऽਹਃ ਸ੍ਫੁਟੇऽਪਿ ਚ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਤਪ, ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ।
ਸ੍ਫੁਟਸ੍ਤਪਃਸਮੂਹਸ਼੍ਚ ਪੁਲਹਸ੍ਤੇਨ ਬਾਲਕਃ ਤਪਃਸਂਘਸ੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਚ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਬਾਲਕਃ
ਪੁਲਹਾ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਤਪ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਤਪ ਦਾ ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਯਾਂ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਿष੍ਣਾਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਲਦਾ ਹੈ।
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm ਅਤ੍ਰਿ ਸ਼ਬ੍ਦੋਪਰਿ ਟਿਪ੍ਪਣੀ] ਜਟਾ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਰੂਪਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਮਸ੍ਤਕੇ
ਸਿਰ ਤੇ ਪੰਜ ਜਟਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਪਾਨ੍ਤਰਤਮੇ ਦੇਸ਼ੇ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ
ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਯਂ ਤਪਃ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਾਹਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਪਯੇਤ੍ਪਰਾਨ੍
ਉਹ ਆਪ ਤਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਪ ਕਰਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸਸ੍ਤੇਜਸਾ ਬਾਲੋ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ਸਤਤਂ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਚਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਮਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਪਕਾਲੇ ਬਭੂਵੁਰ੍ਯੇ ਸ੍ਰष੍ਟੁਰੇਕਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ 1.22.
ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਭਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਤਮੋਗੁਣਾਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰਾ ਭਯਂਕਰਾਃ
ਸੂਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰੋਕਣ ਔਖੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤੇष੍ਵੇਕਃ ਸ਼ਂਕਰਾਂਸ਼ਕਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਕਲਾਸ੍ਤਾਵਂਸ਼ੌ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਂਕਰੌ
ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਹਨ।
ਉਕ੍ਤਂ ਰੁਦ੍ਰੋਦ੍ਭਵੇ ਕਾਲੇ ਕਥਂ ਵਿਸ੍ਮਰਤਿ ਦ੍ਵਿਜ
ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੁਦਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸੀ; ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸਨਕਸ਼੍ਚ ਸਨਂਦਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਨਕ, ਸਨੰਦ ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਨਾਤਨ—
ਸਨਕਸ਼੍ਚ ਸਨਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤੌ ਦ੍ਵਾਵਾਨਨ੍ਦਵਾਚਕੌ
ਸਨਕ ਤੇ ਸਨੰਦ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਨਾਤਨਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣੋ ਨਿਤ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਣਤਮਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸਨਾਤਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹਨ।
ਸਨਤ੍ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਵਚਨਃ ਕੁਮਾਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਾਚਕਃ 1.22.
ਸਨਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਮਾਰਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਬਾਲਕਾਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕਥਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਮੁਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੌਤਿਰੁਵਾਚ ਨਾਰਦਂ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਚ ਸ਼ੌਨਕ
ਸੂਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ।
ਹਿਤਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵੇਦਸਾਰਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਜੋ ਚੰਗਾ, ਸੱਚਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨिचੋੜ ਹੈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪਸ਼ਿਖਾਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਕ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋ ਬੱਤੀ ਦੀ ਲੌ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਨਾਂ ਜਨਕਃ ਪਰਮੋ ਗੁਰੁਃ
ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਵਾਹਂ ਜਨਕਃ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਤਾ ਚ ਪਾਲਕਃ
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਸ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸੋऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਸ਼੍ਚਾਜ੍ਞਾਂ ਪਾਲਯੇਦ੍ਗੁਰੋਃ
ਉਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਸ ਚ ਜ੍ਞਾਨੀ ਸ ਕ੍ਸ਼ੇਮੀ ਸ ਚ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍
ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਕ ਹੈ।