ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ ਇਮੇ ਵਦ
ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ? ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ।
ਨੇਤ੍ਰਨੀਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਤਂ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਿषੇਚ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਭੂਵ ਸਰਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਭੁਵਨਪਾਵਨਮ੍
ਉਹ ਝੀਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਲਂ ਬਭੂਵ ਤਪਸਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਬੀਜਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪਸੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ਂਕਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਨਂਦ ਸਨਾਤਨ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਉੱਚ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁਣ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਗਿਆਨ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਨਿਧੇ ਸ਼ੋਕਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮृਤੋऽਸਿ ਪਰਾਤ੍ਪਰ 4.43.
ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਾਂ ਚ ਤੇ ਬੀਜੇ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਕਾਮਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਵੇषਸ਼੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਮੋਹ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੈਰ—
ਹਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹਤੇ ਬੀਜੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜਦ ਬੀਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤਪਸਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਕਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਫਲ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਰ੍ਗਸਾਧ੍ਯੋ ऽਧ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚ ਸਂਸਰ੍ਗਃ ਪੁਣ੍ਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਥਿਆ ਭਾਵ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਨਃ ਸ਼ਂਭੋ ਮਮਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇਂਦ੍ਰਿਯਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮਨ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਰੈਕਂ ਮੂਰ੍ਤਿਭੇਦਸ੍ਤੁ ਗੁਣਭੇਦੇਨ ਸਂਤਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ; ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਾਯਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਯਃ ਸਗੁਣੋ ਮਾਯਾऽਤੀਤਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ
ਜੋ ਮਾਇਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਸੂਃ ਸਦਾ
ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵਦਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ 4.43.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਤਿ ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਚ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸੂਃ .ਸਦਾ
ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ਰਹਿਤਂ ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਸਦਾ
ਉਹ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਨਾਸਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਯਾ ਦਾ ਹੈ।
ਆਵਯੋਰਂਸ਼ਭੂਤਾ ਯੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਨष੍ਟਵਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਜੋ ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਯਾ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਮਾਪ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਰੂਪਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍
ਮੇਰੇ ਵੀ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਇਕ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇਕ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ।
ਗੋਲੋਕੇ ਦ੍ਵਿਭੁਜੋऽਹਂ ਚ ਗੋਪੀਭਿਃ ਸਹ ਰਾਧਯਾ
ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ।
ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਨਿਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਪੁਰੁਸ਼ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਸਸ਼ਰੀਰੌ ਨਿਃਸ਼ਰੀਰੌ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਸਰ੍ਵਰੂਪਿਣੌ
ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤੀਮਿਚ੍ਛਸਿ ਚੇਚ੍ਛਮ੍ਭੋ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਸ੍ਤਵਨਂ ਕੁਰੁ 4.43.
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰ।
ਤਦ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਕਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਂ ਭਜ ਤੇਨ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸੂਮ੍
ਉਸ ਦੇਵਤਮਈ ਸਤਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਣ੍ਵ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਦੂਰਂ ਵਿਪ੍ਲਵਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਯਾਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਰਹਜ੍ਵਰਃ
ਜੋ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਤਪ ਹੈ, ਜੋ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਤਵਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ਼੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਯੁਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੇ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਨਾਤਨਿ
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਦੀਵੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।