ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਂ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵਿਰਹਾਤੁਰਮਾਨਸਃ
ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿਚ, ਰਹਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸਿਦ੍ਧਪੀਠਾਨਾਂ ਸਮੂਹੋ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਪੀਠਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ੍ਥਿਮਾਲਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਚਕਾਰ ਕਣ੍ਠਭੂषਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਲਈ।
ਸਤਿ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼੍ਵਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਵਾਪ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ 'ਸਤੀ, ਜਿੰਦ ਦੀ ਮਾਲਕਣ' ਆਖ ਕੇ ਫਿਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਃ ਪੂਰ੍ਣਕਾਮੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਵਿਰਹਜ੍ਵਰਾਤ੍
ਆਪਣੇ ਚ ਹੀ ਲੀਨ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਾਹਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਪਿਆ ਰਿਹਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ 4.43.
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਰਤ੍ਨਯਾਨੇਨਾਜਗਾਮ ਪਦ੍ਮਾਰ੍ਚਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜਃ
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿਚ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਪਦਮਾ ਨੇ ਪੂਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯੋ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਮੂषੁਰੀਸ਼ਸਦਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤੇ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਜ੍ਞਾਨੀਸ਼ੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅਾਪਕ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا:
ਹਿਤਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਾਰਂ ਚ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਨਿਕृਨ੍ਤਨਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਗੱਲ ਆਖਾਂਗਾ ਜੋ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਬੋਧਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਵੇਧਸੋ ਵਿਧਿਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ .
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਾਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਬਲਵਤੀ ਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਤੀਤੇ ਕੁਤਸ੍ਤਾਨਿ ਸੁਦਿਨੇ ਚ ਸਮਾਗਤੇ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਗਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨੀਵ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ 4.43.
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਚੇਤਨਾਂ ਕੁਰੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਸੋਝੀ ਜਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਸਤੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤੇਜਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਮਹੀਂ ਗਨ੍ਧੋ ਤਥਾ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਸਤੀ ਸ਼ਿਵ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਧਰਤੀ, ਸੁਗੰਧ, ਤੇ ਤੂੰ, ਸਤੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ।
ਨੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਨ੍ਮੀਲਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸਿ ਕ ਇਮੇ ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਸੁਣੋ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੂਪ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਹਨ?'
ਕਿਨ੍ਨਾਮ ਭਵਤਸ਼੍ਚੈषਾਂ ਕਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕਾ ਸਤੀ
ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਸਤੀ ਕੌਣ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ ਇਮੇ ਵਦ
ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ? ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ।
ਨੇਤ੍ਰਨੀਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਤਂ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਿषੇਚ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਭੂਵ ਸਰਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਭੁਵਨਪਾਵਨਮ੍
ਉਹ ਝੀਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਲਂ ਬਭੂਵ ਤਪਸਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਬੀਜਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪਸੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ਂਕਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਨਂਦ ਸਨਾਤਨ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਉੱਚ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁਣ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਗਿਆਨ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਨਿਧੇ ਸ਼ੋਕਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮृਤੋऽਸਿ ਪਰਾਤ੍ਪਰ 4.43.
ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨਾਂ ਚ ਤੇ ਬੀਜੇ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਕਾਮਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਵੇषਸ਼੍ਚ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਮੋਹ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੈਰ—
ਹਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹਤੇ ਬੀਜੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜਦ ਬੀਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤਪਸਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਕਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਫਲ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।