ਪਤਿਵ੍ਰਤੇ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠ ਕਥਂ ਮਾਂ ਨਾਦ੍ਯ ਸੇਵਸੇ
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਉੱਠ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮृਤਦੇਹਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵਿਰਹਾਤੁਰਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਅਧਰੇ ਚਾਧਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼ੋ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਠ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ, ਆਪਣਾ ਸੀਨਾ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ।
ਪੁਨਃ ਸ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਗਾਦੁਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ੋਕਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਬੈਠਾ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਪ੍ਤਸਿਨ੍ਧੁਂ ਲੋਕਾਲੋਕਂ ਚ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ,
ਸ਼ਤਸ਼ृਙ੍ਗਗਿਰੇਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਭਾਰਤੇ 4.43.
ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ,
ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਃ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤਿ ਸਾਧ੍ਵੀਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਯ ਚ
ਉਹ ਆਪ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋ ਪਿਆ, 'ਸਤੀ! ਧਰਮਵਤੀਏ!' ਆਖ ਕੇ।
ਤਨ੍ਨੇਤ੍ਰਂ ਚ ਸਰੋ ਨਾਮ ਮੁਨੀਨਾਂ ਤਪਸਃ ਸ੍ਥਲਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਰੋ ਨਾਂ ਦਾ ਝੀਲ ਬਣੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਨਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵੇਦ੍ਗਿਰੇ
ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮਾਨਵੀਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਨਰਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਂ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵਿਰਹਾਤੁਰਮਾਨਸਃ
ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿਚ, ਰਹਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸਿਦ੍ਧਪੀਠਾਨਾਂ ਸਮੂਹੋ ਵਾਞ੍ਛਿਤਪ੍ਰਦਃ
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਪੀਠਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ੍ਥਿਮਾਲਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਾਯ ਚਕਾਰ ਕਣ੍ਠਭੂषਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਲਈ।
ਸਤਿ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼੍ਵਰੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਵਾਪ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ 'ਸਤੀ, ਜਿੰਦ ਦੀ ਮਾਲਕਣ' ਆਖ ਕੇ ਫਿਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰਾਮਃ ਪੂਰ੍ਣਕਾਮੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਵਿਰਹਜ੍ਵਰਾਤ੍
ਆਪਣੇ ਚ ਹੀ ਲੀਨ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਾਹਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਪਿਆ ਰਿਹਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਃ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ 4.43.
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਰਤ੍ਨਯਾਨੇਨਾਜਗਾਮ ਪਦ੍ਮਾਰ੍ਚਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜਃ
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿਚ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਪਦਮਾ ਨੇ ਪੂਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯੋ ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਮੂषੁਰੀਸ਼ਸਦਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤੇ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਜ੍ਞਾਨੀਸ਼ੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅਾਪਕ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا:
ਹਿਤਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਾਰਂ ਚ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਨਿਕृਨ੍ਤਨਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਗੱਲ ਆਖਾਂਗਾ ਜੋ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਬੋਧਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਵੇਧਸੋ ਵਿਧਿਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ .
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਾਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਬਲਵਤੀ ਗੁਣਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਤੀਤੇ ਕੁਤਸ੍ਤਾਨਿ ਸੁਦਿਨੇ ਚ ਸਮਾਗਤੇ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਗਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨੀਵ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ 4.43.
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਚੇਤਨਾਂ ਕੁਰੁ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਸੋਝੀ ਜਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਸਤੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਤੇਜਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਮਹੀਂ ਗਨ੍ਧੋ ਤਥਾ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਸਤੀ ਸ਼ਿਵ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਧਰਤੀ, ਸੁਗੰਧ, ਤੇ ਤੂੰ, ਸਤੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ।
ਨੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਨ੍ਮੀਲਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸਿ ਕ ਇਮੇ ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਸੁਣੋ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਰੂਪ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਹਨ?'
ਕਿਨ੍ਨਾਮ ਭਵਤਸ਼੍ਚੈषਾਂ ਕਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਕਾ ਸਤੀ
ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਸਤੀ ਕੌਣ ਹੈ?