ਮਾਂ ਮਾਤਰਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਚ
ਤੂੰ, ਜੋ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤੀਸ਼ਾਪਂ ਨृਪਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਸਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਮਾਤृਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸਂਤਤਂ ਸਤਿ
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ—
ਅਹਂ ਤਵਾਂਤਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮਾਗਤਸ੍ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ 4.42.
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪਰਖਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਕृਤਂ ਮੇ ਦਮਨਂ ਸਾਧ੍ਵਿ ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਸੁਚੱਜੀ ਨਾਰੀ, ਮੇਰਾ ਸੰਜਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਠੀਕ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਕਾਲਂ ਕਲਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਧਰਮ, ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਸਮਾਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤੁਂ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕਾਲੇ ਸਂਹਰ੍ਤਾਰਂ ਭਵਂ ਵਿਭੁਃ
ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਚ ਸੁਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕਲਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਗੂੜ੍ਹ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਝਗੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਪਂ ਪ੍ਰਦਾਤੁਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਦੁਃਖਵਰਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਯੇਨ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਂਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ—
ਯੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲੀਕृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਜਲਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕृਤਂ ਪੁਰਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ—
ਅਤਿਤੇਜਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤੇਜੋਰੂਪਾਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਬੀਜਾਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਧਰ੍ਮੋ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ 4.42.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਦ੍ਮੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਂਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਪਦਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਕਥਂ ਮਨੋ ਮੇ ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਵਿਡਂਬਯਸਿ ਕਿਂਕਰੀਮ੍
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੁਲਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦਾ ਹੈਂ?
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਯਾऽਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਕ੍ਰੁਧਾ ਵਿਭੋ
ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਆਕਾਸ਼ੋऽਸੌ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾਯਵਃ
ਜੇ ਅਕਾਸ਼, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ,
ਤ੍ਵਂ ਚ ਨष੍ਟੋ ਭਵਸਿ ਚੇਤ੍ਸृष੍ਟਿਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਤ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦੈਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਨ ਚੌਂਧੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਦਕ੍ਸ਼ਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਭਗਵਨ੍ਭਵਿਤਾ ਤਵ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕਲਿਸ਼ੇषੇ ਸ਼ੇषਪਾਦਸ੍ਤਵਾਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤੇਰਾ ਇਕੋ ਪੈਰ ਬਚੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਤ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਦਨ੍ਯੇषੁ ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।
ਵੈष੍ਣਵੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਤਿषੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿषੁ 4.42.
ਸਾਰੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਯਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ,
ਨृਪੇषੁ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੇषੁ ਸਤ੍ਸੁ ਸਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਜਾਤਿषੁ
ਧਰਮੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਵੈਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ,
ਏषੁ ਤ੍ਵਂ ਸਤਤਂ ਪੂਰ੍ਣੋ ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਵਿਰਾਜਸੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਰਾਜ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਟਬਿਲ੍ਵੇषੁ ਤੁਲਸੀਚਂਦਨੇषੁ ਚ
ਅਸ਼ਵੱਥ, ਵਟ, ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਵਿੱਚ,
ਵਿਵਾਹੇषੁ ਚ ਪੁष੍ਪੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੋऽਸਿ ਸ਼ਾਖਿषੁ
ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ,
ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਸ਼੍ਰਵਣੇ ਜਲੇषੁ ਚ ਸਭਾਸੁ ਚ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਗੁਣਨਾਮੋਕ੍ਤ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗੀਤਸ੍ਥਲੇषੁ ਚ
ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਵ੍ਰਤਪੂਜਾਤਪੋਨ੍ਯਾਯਯਜ੍ਞਸਾਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ਥਲੇषੁ ਚ
ਵ੍ਰਤ, ਪੂਜਾ, ਤਪ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਯਗਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ।