ਵਿਪ੍ਰਂ ਤਪਃਸੁ ਨਿਰਤਂ ਸਤ੍ਯਜ੍ਞਂ ਮਰਣੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਤਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਸੁਨ੍ਦਰੀਕਾਨ੍ਤਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਜਲੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ੈਲੇ ਨਦੇਨਦੇ 4.42.
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ।
ਮਲਯੇ ਚਨ੍ਦਨਾਰਣ੍ਯੇ ਚਾਰੁਚਨ੍ਦਨਵਾਯੁਨਾ
ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਾਮਜ੍ਵਰੇਣ ਦਗ੍ਧਾਯਾਃ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਕਾਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਠੰਢ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਰਥਾਦਵਰੁਹ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ।
ਪਦ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਂ ਚੇਤ੍ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਕਾਮੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਭਸ੍ਮ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਪਦਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਪਸਾ ਪੂਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—
ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਮਾਤਰਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਚ
ਤੂੰ, ਜੋ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ—
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤੀਸ਼ਾਪਂ ਨृਪਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਸਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਮਾਤृਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸਂਤਤਂ ਸਤਿ
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ—
ਅਹਂ ਤਵਾਂਤਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਮਾਗਤਸ੍ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ 4.42.
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪਰਖਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਕृਤਂ ਮੇ ਦਮਨਂ ਸਾਧ੍ਵਿ ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਸੁਚੱਜੀ ਨਾਰੀ, ਮੇਰਾ ਸੰਜਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਠੀਕ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਕਾਲਂ ਕਲਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਧਰਮ, ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਸਮਾਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹਰ੍ਤੁਂ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕਾਲੇ ਸਂਹਰ੍ਤਾਰਂ ਭਵਂ ਵਿਭੁਃ
ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਚ ਸੁਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕਲਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਗੂੜ੍ਹ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਝਗੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਪਂ ਪ੍ਰਦਾਤੁਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਦੁਃਖਵਰਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਯੇਨ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਂਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ—
ਯੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲੀਕृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਜਲਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕृਤਂ ਪੁਰਾ
ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ—
ਅਤਿਤੇਜਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤੇਜੋਰੂਪਾਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਬੀਜਾਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਧਰ੍ਮੋ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ 4.42.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਦ੍ਮੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਂਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਪਦਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਕਥਂ ਮਨੋ ਮੇ ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਵਿਡਂਬਯਸਿ ਕਿਂਕਰੀਮ੍
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੁਲਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਂਦਾ ਹੈਂ?
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਯਾऽਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਕ੍ਰੁਧਾ ਵਿਭੋ
ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਆਕਾਸ਼ੋऽਸੌ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾਯਵਃ
ਜੇ ਅਕਾਸ਼, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ,
ਤ੍ਵਂ ਚ ਨष੍ਟੋ ਭਵਸਿ ਚੇਤ੍ਸृष੍ਟਿਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਤ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਣਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦੈਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਨ ਚੌਂਧੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।