ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ੈਲਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸੁਤਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾਯ ਚ 4.41.
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ—
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੱਸ ਪਏ।
ਹਿਮਾਲਯ ਉਵਾਚ ਸੁਤਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਚ ਕਥਮਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਸਰ੍ਵਸਂਪਦਮ੍
ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਧੀ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈ?
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਚਿਂਰਜੀਵੀ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੋ ਵੈष੍ਣਵੋ ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਮਨੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋऽਤਿਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਸੀ।
ਤਤੋ ਜਗਾਮ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਸਹਿਤਃ ਸ਼ਤਰੂਪਯਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਸਮੇਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਕਾਦਸ਼ੋ ਮਨੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਧਰ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਰੁਚ੍ਯਤੇ 4.41.
ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨੁ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਸਾਵਰਣੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪੁਤ੍ਰਕੋ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਪਸੇ ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਤਃ ।। 4.41.
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਪੁਸ਼ਕਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸੁਭਗ੍ਨਚਿਤ੍ਤਃ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਦਾਰਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਦ੍ਮਾਂ ਯੁਵਤੀ ਪਦ੍ਮਾਮਿਵ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ 4.41.
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਪਦਮਾ ਵਰਗੀ ਮਨਮੋਹਣੀ।
ਮਹਿषੀਂ ਚ ਨृਪਸੁਤਾਨ੍ਕਨ੍ਯਕਾਨੀਤਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਮਹਿਸ਼ੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ — ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਸੁਤਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮੁਨਯੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦਮ੍ 4.41.
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਸ਼ੁਚਾ
ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਗੋਲੋਕਨਾਥਂ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਗੋਲੋਕਂ ਚ ਜਗਾਮ ਹ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਗੋਲੋਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਯਥਾ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਏਕਦਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦੀਂ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਗਚ੍ਛਂਤੀਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਸਤੀਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਗਈ।
ਚਾਰੁਰਤ੍ਨਰਥਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕਾਰਭੂषਿਤਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਮੁਵਾਚ ਮਾਯਯਾ ਵਿਭੁਃ
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਅਤੀਵ ਯੌਵਨਸ੍ਥੇ ਚ ਕਾਮਿਨਿ ਸ੍ਥਿਰਯੌਵਨੇ
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਜਰਾਤੁਰਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਰਾਜਸੇ
ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਤੂੰ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ।
ਵਿਪ੍ਰਂ ਤਪਃਸੁ ਨਿਰਤਂ ਸਤ੍ਯਜ੍ਞਂ ਮਰਣੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਤਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਸੁਨ੍ਦਰੀਕਾਨ੍ਤਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਜਲੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ੈਲੇ ਨਦੇਨਦੇ 4.42.
ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ।
ਮਲਯੇ ਚਨ੍ਦਨਾਰਣ੍ਯੇ ਚਾਰੁਚਨ੍ਦਨਵਾਯੁਨਾ
ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਾਮਜ੍ਵਰੇਣ ਦਗ੍ਧਾਯਾਃ ਸ਼ਾਂਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਹਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਕਾਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਠੰਢ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਰਥਾਦਵਰੁਹ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ।
ਪਦ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਂ ਚੇਤ੍ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਕਾਮੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਭਸ੍ਮ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਪਦਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਪਸਾ ਪੂਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—
ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।