ਨ ਕਨ੍ਯਾਮਤਿਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਯੋਗਿਨੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਿਪਤ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਧੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨਾਨੁਰੂਪਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪਿਤਾ ਕਨ੍ਯਾ ਦਦਾਤਿ ਚੇਤ੍ 4.41.
ਜੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਣਉਚਿਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨ ਹਿ ਦਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕਨ੍ਯਾਮਿਚ੍ਛਯਾ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਹਿਮਾਲਯਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਿਧਿਨਨ੍ਦਨਃ
ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਧੀਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਨਿਰ੍ਮਲਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵਿਦਿਆਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਅੱਖ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਮਹਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਜੋ ਗੱਲ ਅਸਲ ਵਿਚ ਝੂਠੀ ਤੇ ਅਚੰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਪਾਤਪ੍ਰੀਤਿਜਨਕਂ ਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਉਹ ਗੱਲ ਤੁਰੰਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਸੁਧਾਤੁਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ ਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼ੈਲ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਾੜਾ, ਨੀਤਿ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਸਂਪਦ੍ਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਸ਼ੰਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬਾਹਰੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਆਪਾਤਭ੍ਰਮਸਂਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਰੀਰਿਵ ਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਜੋ ਦਿੱਖੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗृਹੀ ਦਦਾਤਿ ਸ੍ਵਸੁਤਾਂ ਰਾਜ੍ਯਸਂਪਤ੍ਤਿਸ਼ਾਲਿਨੇ 4.41.
ਘਰ-ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਾਜਸੀ ਦੌਲਤ ਹੋਵੇ।
ਕੋ ਵਦੇਚ੍ਛਂਕਰੋ ਦੁਃਖੀ ਕੁਬੇਰੋ ਯਸ੍ਯ ਕਿਂਕਰਃ
ਜਦੋਂ ਕੁਬੇਰ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕੌਣ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਗਰੀਬ ਹਨ?
ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਚ ਯ ਈਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਃ
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸ ਏਕਃ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰੇ ਸ ਸਰ੍ਵਃ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਹੀ ਇਕ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਯ ਈਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਸ੍ਥੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਵਾਸਕृਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਧਾਭੂਤੋ ਦ੍ਵਿਭੁਜਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਤੇਂऽਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼।
ਕृष੍ਣਃ ਸृष੍ਟ੍ਯੁਨ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਮਮੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਤਤੋ ਡਿਮ੍ਭਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਵਿਰਾਟ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਂਵੀਰਾਟ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਨਾਭਿਪਦ੍ਮੋਦ੍ਭਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਃ 4.41.
ਜੋ ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਜਨਮੇ।
ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਸਂਭੂਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਚ
ਮਹਾਂਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਧਤ੍ਤੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਕृष੍ਣਸਂਭਵਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਚਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਵਾਮਾਂਗਸਂਭੂਤਾ ਰਾਧਾ ਰਾਸੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰਾਧਾ, ਜੋ ਰਾਸ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ, ਜਨਮੀ।
ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੋਦ੍ਭਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜਨਮੀ।
ਨਿਹਤ੍ਯ ਦਾਨਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਤੀ ਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਾਪ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਦਦੌ ਚ ਤਾਮ੍
ਸਤੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮੇਨਕਾ ਤਵ ਗੇਹਿਨੀ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਧੀ ਮੇਨਕਾ ਤੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਬਣੀ।
ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀਯਂ ਸ਼ੈਲ ਜਨ੍ਮਨਿਜਨ੍ਮਨਿ
ਸ਼ਿਵਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।