ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸਂਪਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਰੂਪਾਂ ਚ ਵਿਪਦੋ ਬੀਜਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਾਸ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ, ਵਿਪਤ ਦਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਤੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਤ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿਨ੍ਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸਃ
ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਭੇਜੋ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਆਰੀ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਵੇਦਨਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ਼ਂਕਰਂ ਕਰੁਣਾਲਯਮ੍
ਸਭ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਦਇਆ ਦੇ ਘਰ, ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵੇਦਨ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਾ ਮੁਮੁਦਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ 4.41.
ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਥ ਸ਼ੈਲਃ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਸਮੁਵਾਸ ਮੁਦਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਪਹਾੜ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੀ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓਥੇ ਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।
ਦਣ੍ਡੀ ਛਤ੍ਰੀ ਦੀਰ੍ਘਵਾਸਾ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਤਿਲਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸਟਿਕ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਲੰਬੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ ਆਏ।
ਤਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸਗਣਸ਼੍ਚ ਹਿਮਾਲਯਃ
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਨਨਾਮ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਂ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪਿਣਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੈਲਦਤ੍ਤਾਸਨੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਵਾਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਜਲਦੀ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸ਼ੈਲੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ
ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈ।
ਘਾਟਿਕਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭ੍ਰਮਾਮਿ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਮੈਂ ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਸੁਤਾਂ ਦਾਤੁਂ ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਯਾਸਙ੍ਗਯਾਰੂਪਾਯ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਯ ਚ 4.41.
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ, ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਤੇ ਬਿਨਾ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਵਾਸਸੇऽਹਿਗਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਭੂਤਿਭੂषਣਾਯ ਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੱਪ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਤਮृਤ੍ਯਵੇऽਜ੍ਞਾਯਾਨਾਥਾਯਾਬਨ੍ਧਵੇ ਭਵੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਅਣਜਾਣ, ਜਨਮ ਅਣਜਾਣ, ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਅਜ੍ਞਾਤਵਯਸੇऽਤੀਵ ਵृਦ੍ਧਾਯ ਚਾਵਿਕਾਰਿਣੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਅਣਜਾਣ, ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਿਬੋਧ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਲ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜਨਃ ਸ੍ਮੇਰਮੁਖਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਵੱਡੀ ਸੰਗਤ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਐਸਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ਮੇਨਕਾਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਆਪਣੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੇਨਕਾ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਜਲਦੀ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੁੱਛੋ।
ਰੋਗਿਣੇ ਨੌषਧਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕੁਪਥ੍ਯਂ ਰੋਚਤੇ ਸਦਾ
ਰੋਗੀ ਲਈ ਦਵਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਪਸੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਵੀ।
ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਿਨੋਦਿਨਿ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨਯਨਾ ਹृਦਯੇਨ ਵਿਦੂਯਤਾ
ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਮ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਪृਚ੍ਛ ਸ਼ੈਲਵਰਾਨਸ੍ਮੈ ਨ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਤਾਮਹਮ੍ 4.41.
ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਗਲੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾऽਮ੍ਬਿਕਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਘੋਰਕਾਨਨਮ੍
ਗਲ ਵਿਚ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਹੁਣ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਹਾਰਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਚ ਚਕਾਰ ਸ਼ਯਨਂ ਭੁਵਿ
ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਰੋਦਿਆਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਈ।
ਆਜਗਾਮ ਪੁਨਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦਰੁਨ੍ਧਤੀ
ਫਿਰ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਆਈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ षੋਡਸ਼ੋਪਚਾਰਾਨ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਸੋਲਾਂ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਜਗਾਮਾਰੁਨ੍ਧਤੀ ਤੂਰ੍ਣਂ ਯਤ੍ਰ ਮੇਨਾ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤੀ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਈ ਜਿਥੇ ਮੇਨਾ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਸਨ।
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾਵਧਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਵਚਃ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਮੇਨਕੇ ਸਾਧ੍ਵਿ ਤ੍ਵਦ੍ਗृਹੇऽਹਮਰੁਨ੍ਧਤੀ
ਉਹ ਸਧਾਰਣੀ ਮਹਿਲਾ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਉਠੋ ਮੇਨਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਅਰੁੰਧਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਈ ਹਾਂ।'